Een breed consortium van kenniscentra verwerkte bestaande en nieuwe kennis uit wetenschap, praktijk en ervaring tot een overkoepelende Kennissynthese. Dit deed zij op basis van literatuuronderzoek, focusgroepen met ouders en jongeren, een vragenlijst en verdiepende focusgroepen met professionals en leersessies met de projectleiders van de elf onderzoeksprojecten. Het doel van de leersessies was dat de projectleiders van de elf projecten leerden van elkaars ervaringen, en het stimuleren van samenwerking en kruisbestuiving tussen de projecten. Overzicht van de opbrengsten en geleerde lessen uit deze projecten zijn opgenomen in de Kennissynthese.

Samen met gebruikers, de consortiumpartners en andere belanghebbenden verwerkte het Kenniscentrum de verzamelde kennis tot een concreet product voor professionals in de basisvoorzieningen. Het gaat hierbij met name om professionals die met kinderen en jongeren werken in de wijk, kinderopvang, onderwijs, preventieve jeugdgezondheidszorg en eerstelijns zorg. Zij hebben een belangrijke rol in het signaleren en waar nodig ondersteunen van jeugdigen in een kwetsbare opgroeisituatie.

De Kennissynthese is gestart in januari 2022 en liep tot 31 december 2025.

Eindproducten

Zoals alles waaraan het Kenniscentrum werkt, richtte deze Kennissynthese zich ook op concrete, direct toepasbare eindproducten. Doordat gebruikers – professionals in de basisvoorzieningen dus – meedenken over de meest geschikte vorm voor de verspreiding van de resultaten, staat de vorm van sommige eindproducten nog niet vast.

Eindrapport over de Kennissynthese

De kennissynthese bundelt bestaande kennis en verbindt de uitkomsten van de verschillende onderzoeksprojecten binnen de programmalijn ‘Hulp en ondersteuning aan kwetsbare gezinnen’ van ZonMw. Het doel van de onderzoeksprojecten was het vergroten en toepassen van kennis over wat werkt bij het tijdig signaleren en zo goed mogelijk ondersteunen van kinderen en gezinnen in kwetsbare omstandigheden, waarvoor kansrijk opgroeien en opvoeden niet vanzelfsprekend is.

Lees het Eindrapport

Praktische handreiking voor professionals: Wegwijzer Kwetsbare opgroeisituaties

De Wegwijzer Kwetsbare opgroeisituaties helpt je bij het signaleren en verder onderzoeken van een ‘niet-pluisgevoel’. Je vindt er signalen, risico- en beschermende factoren, tips om het gesprek aan te gaan, en ondersteuningsinstrumenten. Ook krijg je voorbeelden uit de beroepspraktijk en links naar hulpmiddelen. De Wegwijzer is gericht op professionals in het onderwijs, de jeugdgezondheidszorg, de wijk en de eerstelijnszorg.

Bekijk de Wegwijzer

Werkconferentie en vervolg

Tijdens de Werkconferentie Kwetsbaar opgroeien op 12 november 2025 kwamen professionals in de jeugdhulp samen met jongeren die in kwetsbare omstandigheden zijn opgegroeid. Zij spraken over:

• wat werkt en wat belangrijk is om kwetsbare opgroeisituaties te signaleren
• hoe je het gesprek daarover aangaat met de jongere en het gezin
• wat je als professional zelf kan doen om tot steun te zijn
• hoe je gegevens met andere professionals kunt delen op een zorgvuldige en respectvolle manier

Daarnaast bekijken de consortiumpartners – ook na afloop van de looptijd van dit project – welke producten voortkomen uit de elf afzonderlijke onderzoeksprojecten. Kunnen we via ons brede landelijke netwerk bijdragen aan de verspreiding van deze producten? En zijn deze in de toekomst aan te passen voor andere groepen? Zo maken we efficiënt gebruik van kennis en middelen.

Projectgroep

Dit project is een samenwerking tussen het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie, Landelijk Kenniscentrum LVB, het Trimbos-instituut, Pharos, Divosa en de Nationale Jeugdraad.

De Kennissynthese is onderdeel van het ZonMw-programma ‘Wat werkt voor de jeugd’. Hier vind je ook informatie over de elf afzonderlijke onderzoeksprojecten.