Samen werken, voor een psychisch gezonde jeugd

Zoeken
Generic filters
Exact matches only
Filter by Custom Post Type

Meestgezocht: ADHDAutismeBijwerkingenSertralineVluchtelingenkinderen

Stemmingsstabilisatoren

Omdat de bipolaire stemmingsstoornis tamelijk zeldzaam is bij kinderen en jeugdigen, is de hoeveelheid onderzoek naar de effectiviteit, veiligheid en gebruiksaspecten van de stemmingsstabilisatoren beperkt. Binnen deze groep zijn alleen over lithium (Camcolit®, Priadel®), valproaat (Depakine®, Orfiril®) en carbamazepine (Tegretol®) enkele relevante resultaten bij kinderen en jeugdigen te melden. Tevens worden middelen zoals lamotrigine en topiramaat wel eens genoemd in een enkel open onderzoek, echter adequaat onderzoek bij kinderen en jeugdigen ontbreekt. Indien men deze farmaco wil voorschrijven, zie volwassenenliteratuur.

Het Kenniscentrum werkt deze medicatie-informatie (formularium) sinds 2018 niet meer bij en zal het op termijn opheffen. Informatie over medicijnen voor kinderen en jongeren kunt u voortaan raadplegen op de twee onderstaande manieren.

Plaatsbepaling van medicatie

De advisering rondom plaatsbepaling van medicamenteuze interventies in de behandeling van psychische klachten bij kinderen en jongeren en de wetenschappelijke onderbouwing daarvan zijn te vinden in de hoofdstukken over medicatie in de afzonderlijke praktijkstandaarden.

Kinderformularium.nl

Voor specifieke informatie over onder andere dosering, bijwerkingen, contra-indicaties, interacties/farmacokinetische aspecten kunt u terecht op Kinderformularium.nl van het Nederlands Kenniscentrum Farmacotherapie bij Kinderen.

Lithium zorgt voor een “algemene stabilisatie van neurotransmissie-functie”, waarschijnlijk voornamelijk via het phosphoinositol en cyclisch AMP second messenger systeem. Valproaat geeft versterking van de GABA-erge activiteit. Het werkingsmechanisme van carbamazepine is niet afdoende vastgesteld, mogelijk zorgt het voor activatie van het GABA-erge systeem en demping van phosphoinositol productie.

Terug naar boven

Er zijn lichte verschillen in indicaties en duidelijke verschillen in bijwerkingenprofiel.

Bij het voorschrijven van lithium, valproaat en carbamazepine is kennis over de betreffende richtlijnen uit de volwassenenpsychiatrie noodzakelijk. Bij alle drie de middelen komen ernstige, levensbedreigende bijwerkingen voor. Voor de bijwerkingen: zie volwassenen literatuur. Het voorschrijven van deze middelen hoort in ervaren handen te liggen en binnen een passende infrastructuur. Met name de kinderpsychiatrische aspecten worden in dit formularium vermeld.

Terug naar boven

Lithiumcarbonaat

Snelgids

Bij het voorschrijven van lithium, valproaat en carbamazepine is kennis over de betreffende richtlijnen uit de volwassenenpsychiatrie noodzakelijk. Bij alle drie de middelen komen ernstige, levensbedreigende bijwerkingen voor. Het voorschrijven van deze middelen hoort in ervaren handen te liggen en binnen een passende infrastructuur. Met name de kinderpsychiatrische aspecten worden hier vermeld.

Merken

Camcolit, Priadel

Effectiviteit/indicaties

Bipolaire stoornis type I. Mogelijk effectief bij ernstige gedragsproblemen.

Gebruiksaspecten

Startdosering is 10-15 mg per kg per dag. Op geleide van bloedspiegel opbouw naar 20-30 mg per kg per dag. Te bereiken plasmaspiegel:

  • Acute fase: 0,8-1,2 mEq/l.
  • Onderhoud: adolescenten: 0,6-0,8 max 1,2 mEq/l.
  • Onderhoud kinderen: 0,4-0,8 mEq/l.

Registratie

Niet voor kinderen.

Tolerantie

Jonge kinderen en vooral jonge autistische kinderen en mentaal geretardeerde kinderen bleken extra gevoelig voor de bijwerkingen. Bij het voorschrijven van lithium, valproaat en carbamazepine is kennis over de betreffende richtlijnen uit de volwassenenpsychiatrie noodzakelijk. Bij alle drie de middelen komen ernstige, levensbedreigende bijwerkingen voor. Het voorschrijven van deze middelen hoort in ervaren handen te liggen en binnen een passende infrastructuur. Met name de kinderpsychiatrische aspecten worden hier vermeld.

Toxiciteit/Contra-indicatie

Identiek aan die bij volwassenen: Bij het voorschrijven van lithium, valproaat en carbamazepine is kennis over de betreffende richtlijnen uit de volwassenenpsychiatrie noodzakelijk. Bij alle drie de middelen komen ernstige, levensbedreigende bijwerkingen voor. Het voorschrijven van deze middelen hoort in ervaren handen te liggen en binnen een passende infrastructuur. Met name de kinderpsychiatrische aspecten worden hier vermeld.

Toepasbaarheid

Lithium is 1e keuze middel bij de klassieke bipolaire stoornis type I. Bij jonge kinderen en bij de bipolaire stoornis met gemengde episoden is het voorstelbaar dat valproaat als 1e keuzemiddel wordt voorgeschreven. Bij therapieresistentie voor één van de middelen, is de combinatie van lithium en valproaat effectief en veilig bevonden.

Terug naar boven

Farmacokinetische aspecten/ interacties

De eliminatiehalfwaardetijd is bij kinderen wat sneller dan bij volwassenen, ongeveer 18 uur. De uitscheiding verloopt via de nieren.

Registratie

Toediening aan kinderen jonger dan 13 jaar wordt ontraden.

Effectiviteit / indicaties

Lithium is adequaat onderzocht en effectief bevonden bij de bipolaire stoornis type I, het middel was niet effectief bij de bipolaire stoornis type II. Mogelijk is het middel ook effectief bij ernstige gedragsproblemen (2 positieve studies en 2 negatieve studies).

Toxiciteit (voorzorgen, absolute contra-indicaties)

Identiek aan die bij volwassenen.

Tolerantie (bijwerkingen)

Qua profiel identiek aan die bij volwassenen. Jonge kinderen, en vooral jonge autistische kinderen en mentaal geretardeerde kinderen bleken extra gevoelig voor de bijwerkingen.

Gebruiksaspecten

Dosering: Starten met 10-15 mg per kg per dag. Op geleide van bloedspiegel opbouw naar 20-30 mg per kg per dag. Te bereiken plasmaspiegel:

  • Acute fase: 0,8-1,2 mEq/l.
  • Onderhoud: adolescenten: 0,6-0,8 max 1,2 mEq/l.
  • Onderhoud kinderen: 0,4-0,8 mEq/l.

Polyfarmacie: Combinaties met clonidine, methylfenidaat, antipsychotica en antidepressiva kunnen voorkomen.

Toepasbaarheid

Lithium is 1e keuze middel bij de klassieke bipolaire stoornis type I. Bij jonge kinderen en bij de bipolaire stoornis met gemengde episoden is het voorstelbaar dat valproaat als 1e keuze middel wordt voorgeschreven. Bij therapieresistentie voor één van de middelen, is de combinatie van lithium en valproaat effectief en veilig bevonden.

Terug naar boven

Valproaat

Bij het voorschrijven van lithium, valproaat en carbamazepine is kennis over de betreffende richtlijnen uit de volwassenenpsychiatrie noodzakelijk. Bij alle drie de middelen komen ernstige, levensbedreigende bijwerkingen voor. Het voorschrijven van deze middelen hoort in ervaren handen te liggen en binnen een passende infrastructuur. Met name de kinderpsychiatrische aspecten worden hier vermeld.

Merken

Depakine, Orfiril

Effectiviteit/indicaties

Niet eenduidig over bipolaire stoornis, mogelijk deels effectief bij ernstige gedragsproblemen bij patiënten met ASS.

Gebruiksaspecten

  • < 25 kg: Startdosering is 250 mg per dag, verdeeld over 2 of 3 doseringen. Iedere 3 dagen dosis verhogen tot gemiddeld 500 mg per dag.
  • 25-40 kg: Startdosering is 375 mg per dag, streven naar 750 mg per dag.
  • >40 kg: Startdosering is 500 mg per dag, streven naar 1000 mg per dag. Effectieve serumconcentratie is 0,05 – 0,125 mg per ml.

Registratie

Epilepsie

Tolerantie

Kinderen < 3 jaar (m.n. patiënten met een verstandelijke handicap) hebben een groter risico op ernstige leverfunctiestoornissen. Bij het voorschrijven van lithium, valproaat en carbamazepine is kennis over de betreffende richtlijnen uit de volwassenenpsychiatrie noodzakelijk. Bij alle drie de middelen komen ernstige, levensbedreigende bijwerkingen voor. Het voorschrijven van deze middelen hoort in ervaren handen te liggen en binnen een passende infrastructuur. Met name de kinderpsychiatrische aspecten worden hier vermeld.

Toxiciteit/Contra-indicatie

Identiek aan die bij volwassenen: Bij het voorschrijven van lithium, valproaat en carbamazepine is kennis over de betreffende richtlijnen uit de volwassenenpsychiatrie noodzakelijk. Bij alle drie de middelen komen ernstige, levensbedreigende bijwerkingen voor. Het voorschrijven van deze middelen hoort in ervaren handen te liggen en binnen een passende infrastructuur. Met name de kinderpsychiatrische aspecten worden hier vermeld.

Toepasbaarheid

Valproaat is mogelijk effectiever dan lithium bij de bipolaire stoornis met gemengde episodes. Bij therapieresistentie voor één van de middelen is de combinatie van lithium en valproaat effectief en veilig bevonden. Hetzelfde geldt voor de combinatie van valproaat en quetiapine.

Terug naar boven

Farmacokinetische aspecten/ interacties

Valproaat wordt door kinderen sneller geëlimineerd dan door volwassenen, de halfwaardetijd is ongeveer 7 uren. Het middel wordt afgebroken door CYP2C9.

Registratie

Meerdere vormen van epilepsie.

Effectiviteit / indicaties

De resultaten zijn niet eenduidig; bij twee adequate onderzoeken bleek een positieve en een negatieve studie bij bipolaire stemmingsstoornis, terwijl open onderzoek wel gunstige effecten aangeeft. Mogelijk is het middel deels effectief bij ernstige gedragsproblemen bij patiënten met autisme.

Toxiciteit (voorzorgen, absolute contra-indicaties)

Qua profiel identiek aan die bij volwassenen.

Tolerantie (bijwerkingen)

Kinderen beneden de 3 jaar (met name patiënten met een verstandelijke handicap) hebben een groter risico op ernstige leverfunctiestoornissen.

Gebruiksaspecten

Dosering: De dosering is opgedeeld in lichaamsgewicht:

  • Kinderen tot 25 kg: starten met 250 mg per dag, verdeeld over 2 of 3 doseringen per dag. Iedere 3 dagen de dosis verhogen tot gemiddeld 500 mg per dag.
  • Kinderen van 25 tot 40 kg: starten met 375 mg per dag, streven naar 750 mg per dag.
  • Kinderen zwaarder dan 40 kg: starten met 500 mg per dag, streven naar 1000 mg per dag. De effectieve serumconcentratie is 0,05 – 0,125 mg per ml.

Polyfarmacie: Combinaties met clonidine, methylfenidaat, antipsychotica en antidepressiva kunnen voorkomen, het middel remt zelf CYP2C9.

Toepasbaarheid

Valproaat is mogelijk effectiever dan lithium bij de bipolaire stoornis met gemengde episodes. Bij therapieresistentie voor één van de middelen, is de combinatie van lithium en valproaat effectief en veilig bevonden. Hetzelfde geldt voor de combinatie van valproaat en quetiapine.

Terug naar boven

Carbamazepine

Bij het voorschrijven van lithium, valproaat en carbamazepine is kennis over de betreffende richtlijnen uit de volwassenenpsychiatrie noodzakelijk. Bij alle drie de middelen komen ernstige, levensbedreigende bijwerkingen voor. Het voorschrijven van deze middelen hoort in ervaren handen te liggen en binnen een passende infrastructuur. Met name de kinderpsychiatrische aspecten worden hier vermeld.
MerkenTegretol

Effectiviteit/indicaties

ADHD, matig effect bij bipolaire stoornis type I en II.

Gebruiksaspecten

  • < 25 kg: Startdosering is 100 mg per dag (2 of 3 giften per dag), iedere 5 dagen verhogen tot 400 mg per dag of 10-20 mg per kg per dag.
  • 25-40 kg: Startdosering is 200 mg per dag, streven naar 800 mg per dag.
  • >40 kg: Startdosering is 400 mg per dag, streven naar 1200 mg per dag. De effectieve bloedspiegel ligt tussen 4 en 12 mg/l.

Registratie

Epilepsie.

Tolerantie

Identiek aan die bij volwassenen: Bij het voorschrijven van lithium, valproaat en carbamazepine is kennis over de betreffende richtlijnen uit de volwassenenpsychiatrie noodzakelijk. Bij alle drie de middelen komen ernstige, levensbedreigende bijwerkingen voor. Het voorschrijven van deze middelen hoort in ervaren handen te liggen en binnen een passende infrastructuur. Met name de kinderpsychiatrische aspecten worden hier vermeld.

Toxiciteit/Contra-indicatie

Identiek aan die bij volwassenen: Bij het voorschrijven van lithium, valproaat en carbamazepine is kennis over de betreffende richtlijnen uit de volwassenenpsychiatrie noodzakelijk. Bij alle drie de middelen komen ernstige, levensbedreigende bijwerkingen voor. Het voorschrijven van deze middelen hoort in ervaren handen te liggen en binnen een passende infrastructuur. Met name de kinderpsychiatrische aspecten worden hier vermeld.

Toepasbaarheid

Carbamazepine is niet het 1e middel bij bipolaire stemmingsstoornissen.

Terug naar boven

Farmacokinetische aspecten/interacties

Carbamazepine is een inductor van CYP1A2, CYP2C9 en CYP3A4. Het middel wordt afgebroken door CYP3A4.

Registratie

Meerdere vormen van epilepsie, bipolaire affectieve aandoeningen, trigeminusneuralgie, alcoholonttrekkingssyndroom, diabetes insipidus.

Effectiviteit/indicaties

Carbamazepine is adequaat onderzocht en niet effectief bevonden bij gedragsproblemen. Open onderzoek gaf een matige effectiviteit aan bij bipolaire stoornis type I en II.

Toxiciteit (voorzorgen, absolute contra-indicaties)

Identiek aan die bij volwassenen.

Tolerantie (bijwerkingen)

Identiek aan die bij volwassenen.

Gebruiksaspecten

Dosering: De dosering is opgedeeld in lichaamsgewicht:

  • Kinderen tot 25 kg: start met 100 mg per dag (2 of 3 giften per dag), iedere 5 dagen te verhogen tot 400 mg per dag (of 10-20 mg per kg per dag).
  • Kinderen van 25-40 kg: start met 200 mg per dag, streven naar 800 mg per dag.
  • Kinderen van meer dan 40 kg: start met 400 mg per dag, streven naar 1200 mg per dag. De effectieve bloedspiegel ligt tussen 4 en 12 mg/l.

Polyfarmacie: Combinaties met clonidine, methylfenidaat, antipsychotica en antidepressiva kunnen voorkomen, carbamazepine induceert het metabolisme van een aantal andere psychofarmaca.

Toepasbaarheid

Carbamazepine is niet het 1e keuze middel bij bipolaire stemmingsstoornissen.

Terug naar boven

Reageren

Kunnen we deze tekst verbeteren, of vond u niet precies wat u zocht? Laat het ons weten.

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten