Samen werken, voor een psychisch gezonde jeugd

Zoeken
Generic filters
Exact matches only
Filter by Custom Post Type

Meestgezocht: ADHDAutismeBijwerkingenSertralineVluchtelingenkinderen

Medicatie-overzicht

In het medicatie-overzicht staan teksten over individuele middelen. U kunt ze vinden aan de hand van onderstaande groepen. Bij elke groep is daarnaast algemene informatie voor het gebruik bij kinderen te vinden.

Tip: met de Formularium-app heeft u een handzame samenvatting van de gegevens uit het medicatie-overzicht. Verkrijgbaar voor iOS en Android.

Medicatie op soort

In Nederland worden methylfenidaat (Ritalin®), de slow release vormen van methylfenidaat (Concerta®, Equasym XL®, Medikinet CR®) en d-amfetamine voorgeschreven. Modafinil heeft een niet geheel duidelijk werkingsmechanisme maar kan tot de stimulantia gerekend worden. In de praktijk wordt het middel voornamelijk bij narcolepsie voorgeschreven. Dit middel wordt derhalve niet meegenomen in het medicatie-overzicht.

Meer lezen…

Terug naar boven

Risperidon (Risperdal®), aripiprazol (Abilify®) en haloperidol (Haldol®) zijn de best bestudeerde antipsychotica bij kinderen en jeugdigen. Op de tweede plaats komen middelen zoals pimozide (Orap®), olanzapine (Zyprexa®), quetiapine (Seroquel®) en clozapine (Leponex®). Pipamperon (Dipiperon®) neemt een speciale plaats in. Hoewel er nauwelijks over gepubliceerd is, is de praktische ervaring met dit middel in Nederland dermate groot dat het zijn eigen plaats veroverd heeft.

Meer lezen…

Terug naar boven

Biperideen remt de werking van acetylcholine door competitieve blokkade van de muscarine receptor.

Meer lezen…

Terug naar boven

De antidepressiva zijn onder te verdelen in drie groepen:

  • Serotonineheropname remmers (SSRI’s)
  • Tricyclische antidepressiva (TCA’s)
  • Overige antidepressiva

Meer lezen…

Terug naar boven

Omdat de bipolaire stemmingsstoornis tamelijk zeldzaam is bij kinderen en jeugdigen, is de hoeveelheid onderzoek naar de effectiviteit, veiligheid en gebruiksaspecten van de stemmingsstabilisatoren beperkt. Binnen deze groep zijn alleen over lithium (Camcolit®, Priadel®), valproaat (Depakine®, Orfiril®) en carbamazepine (Tegretol®) enkele relevante resultaten bij kinderen en jeugdigen te melden. Tevens worden middelen zoals lamotrigine en topiramaat wel eens genoemd in een enkel open onderzoek, echter adequaat onderzoek bij kinderen en jeugdigen ontbreekt. Indien men deze farmaco wil voorschrijven, zie volwassenenliteratuur.

Meer lezen…

Terug naar boven

Onder adrenerge middelen vallen clonidine (Catapresan®, Dixarit®) en atomoxetine (Strattera®).

Werkingsmechanisme

Clonidine is een α2-adrenerge agonist. Het werd van oorsprong als anti-hypertensivum toegepast. Atomoxetine is een selectieve noradrenaline heropname remmer.

Meer lezen…

Terug naar boven

De anxiolytica zijn onder te verdelen in de benzodiazepine-receptor agonisten, buspiron en ß-blokkers. Aangezien buspiron in een adequaat onderzoek niet effectief bleek te zijn (niet-gepubliceerde studie website FDA), het resultaat werd wel opgenomen in de Amerikaanse bijsluitertekst) en de ß-blokkers door het gebrek aan adequaat onderzoek ook niet naar voren geschoven kunnen worden als regulier anxiolytisch middel, beperkt dit onderdeel zich tot de benzodiazepine-agonisten. Pregabaline (Lyrica ®) wordt als anxiolyticum genoemd bij volwassenen, er is echter geen onderzoek verricht bij kinderen en jeugdigen).

Bij de hypnotica zijn er in de Nederlandse praktijk vijf (groepen van) middelen die bij gedragstherapieresistente patiënten met slaapstoornissen kunnen worden voorgeschreven: clonidine (Dixarit®, Catapresan®), melatonine, bepaalde antipsychotica en antidepressiva (wegens antagonisme van histamine receptoren en/of serotonine 2 receptoren) en, als laatste, de benzodiazepine-agonisten. Clonidine, antipsychotica, antidepressiva en benzodiazepine-agonisten worden veelal voorgeschreven in het kader van behandeling van ADHD, gedragsproblemen, depressie en angst. Dit maakt dat alleen melatonine als een “puur” hypnoticum beschouwd zou kunnen worden.

Meer lezen…

Terug naar boven

Medicatie op naam

Groep  Middel Merknamen
Stimulantia Methylfenidaat Ritalin®, Concerta®, Equasym XL®, Medikinet CR®
D-Amfetamine
Antipsychotica Aripiprazol Abilify®
Haloperidol Haldol®
Pimozide Orap®
Pipamperon Dipiperon®
Quetiapine Seroquel®
Risperidon Risperdal®
Clozapine Leponex®
Olanzapine Zyprexa®
Parasympathicolytica Biperideen
Antidepressiva – SSRI’s Fluoxetine Prozac®
Fluvoxamine Fevarin®
Citalopram Cipramil®
Sertraline Zoloft®
Antidepressiva – TCA’s Nortriptyline Nortrilen®
Clomipramine Anafranil®
Imipramine
Overige antidepressiva Bupropion Wellbutrin XR®, Zyban®
Moclobemide Aurorix®
Duloxetine Cymbalta®
Stemmingsstabilisatoren Lithiumcarbonaat Camcolit®, Priadel®
Valproaat Depakine®, Orfiril®
Carbamazepine Tegretol®
Adrenerge middelen Clonidine Catapresan®, Dixarit®
Atomoxetine Strattera®
Anxiolytica/hypnotica Melatonine
Lorazepam Temesta®
Alprazolam Xanax®
Oxazepam Seresta®
Clonazepam  Rivotril®
Diazepam
Temazepam Normison®
Terug naar boven

Meer over medicatie

"Off-label gebruik van geneesmiddelen betekent het voorschrijven van een geneesmiddel voor een toepassing die niet in overeenstemming is met het registratiebesluit. Het kan gaan om een indicatie die (nog) niet is beoordeeld door het CBG of om een patiëntengroep die niet is onderzocht" (Malone, 2002).

De Geneesmiddelenwet is sinds 1 juli 2007 in werking. Hierin wordt gesteld dat het off-label voorschrijven van geneesmiddelen alleen is toegestaan wanneer deze in de richtlijnen van de beroepsgroep zijn opgenomen. Wanneer dit niet het geval is, moet overleg plaatsvinden tussen apotheker en arts (Gilbert e.a., 2008).

Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) en de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) hebben samen een standpunt over off-label voorschrijven ingenomen. Zij keuren het off-label voorschrijven goed mits het op een verantwoordelijke manier gebeurt. Het is niet acceptabel wanneer er geen medische of wetenschappelijk onderbouwing bestaat of wanneer de patiënt niet goed wordt voorgelicht over het off-label voorschrijven (Malone, 2002). Teneinde aan deze voorwaarden te voldoen, verdient het de aanbeveling ouders en kind te instrueren met behulp van de 'Checklist bij het medicatie behandelplan'. Voor meer informatie zie: 'Medicatieformulier en checklist'.

Voor het voorschrijven van off-label medicatie heeft de NVvP afdeling jeugd in 2012 een handreiking gemaakt: 'Off-label medicatie voorschrijven in de kinder- en jeugdpsychiatrie'.

Terug naar boven

Geneesmiddelen zijn bij kinderen veel minder onderzocht dan bij volwassenen. In veel gevallen zijn de middelen niet officieel geregistreerd voor de toepassing bij kinderen. Tegen deze achtergrond bundelt het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie de voortschrijdende kennis op het gebied van de psychofarmacologie bij kinderen en jeugdigen in de vorm van medicatieprotocollen. In het formularium staan teksten over individuele middelen. Deze middelen zijn ingedeeld in categorieën. Voor elk middel vindt u de indicatie, gebruiksaspecten, de registratie en de dosisadviezen. Deze zijn afgestemd met de adviezen van het Nederlands Kenniscentrum Farmacotherapie bij Kinderen (NKFK).

Deze app biedt een handzame samenvatting van de gegevens uit het formularium dat op onze website beschikbaar is.

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie draagt met deze app bij aan het consistent en transparant toepassen van psychofarmaca bij kinderen en jeugdigen.

Een paar opmerkingen en waarschuwingen zijn op z'n plaats. Deze teksten zijn met een zo groot mogelijke zorgvuldigheid opgesteld, echter zij zijn niet gemaakt met het oog op volledigheid, maar aanvullend op de informatie in de gebruikelijke naslagwerken (bijvoorbeeld het Farmacotherapeutisch Kompas of leerboeken). Vele psychofarmaca die kinder- en jeugdpsychiaters voorschrijven zijn afkomstig uit de volwassenenpsychiatrie. De grote hoeveelheid kennis over kinetiek, effect, veiligheid en vergelijkend onderzoek die bij volwassenen opgedaan is, ontbreekt meestal bij kinderen en jeugdigen. Men moet dus bekend zijn met de literatuur over psychofarmaca bij volwassenen.

De officiële bijsluiter(Ib)teksten en de registratiesituaties zijn te raadplegen via de CBG website: www.cbg-meb.nl.

Er kunnen geen formele rechten aan deze teksten worden ontleend. In individuele situaties kunnen er altijd redenen zijn om van de aanbevelingen af te wijken.

Het is echter goed om hier aantekeningen van te maken in het dossier.

Verkrijgbaar voor iOS en Android.

Terug naar boven

van Aerde, K.J., Kalverdijk, L.J., Reimer, A.G., Widdershoven, J.A. (2008). QT interval prolongation and psychotropic drugs in children and adolescents: proposed quideline. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde; 152(32): 1765-70.

Biederman, J., Spencer, T.J., Monuteaux, M.C. et al. (2010). A naturalistic 10-year prospective study of height and weight in children with attention-deficit hyperactivity disorder grown up: sex and treatment effects.  Journal of Pediatrics. 157(4):635-40.

Cahn, W., Ramlal, D., Bruggeman, R., de Haan, L., Scheepers, F.E., van Soest, M.M., Assies, J., Slooff, C.J. (2008). Preventie en behandeling van somatische complicaties bij antipsychoticagebruik. Tijdschrift voor Psychiatrie; 50(9): 579-591.

Correl, C.U. (2007). Weight Gain and Metabolic Effects of Mood Stabilizers and Antipsychotics in Pediatric Bipolar Disorder: A Systematic Review and Pooled Analysis of Short-Term Trials. JAACAP; 46: 687-700.

Devinsky, O., Honigfeld, G., Patin, J.(1991). Clozapine-related seizures. Neurology; 41(3):369-371.

Efron, D., Jarman, F., Barker, M. (1997a). Methylphenidate versus dexamphetamine in children with attention deficit hyperactivity disorder: A double-blind, crossover trial. Pediatrics; 100(6): E6.

Efron, D., Jarman, F., Barker, M. (1997b) Side effects of methylphenidate and dexamphetamine in children with attention deficit hyperactivity disorder: a double-blind, crossover trial. Pediatrics; 100(4): 662-666.

Faraone, S.V., Biederman, J., Morley, C.P., Spencer, T.J. (2008). Effect of stimulants on height and weight: a review of the literature. JAACAP; 47(9): 994-1009.

Faraone, S., Buitelaar, J. (2010) Comparing the efficacy of stimulants for ADHD in children and adolescents using meta-analysis. European Child & Adolescent Psychiatr; 19(4):353-64.

Findling, R.L., Robb, A., Nyilas, M., Forbes, R.A., Jin, N., Ivanova, S., Marcus, R., McQuade, R.D., Iwamoto, T., Carson, W.H. (2008). A multiple-center, randomized, double blind, placebo-controlled study of oral aripiprazole for treatment of adolescents with schizophrenia. American Journal of Psychiatry; 165(11): 1432-41.

Friedman, R.A., Leon, A.C. (2007). Expanding the black box – depression, anti-depressants and the risk of suicide. The New England Journal of Medicine; 356(23): 2343-6.

Gilbert, D.L., Batterson, J.R., Sethuraman, G., Sallee, F.R. (2004). Tic reduction with risperidone versus pimozide in a randomized, double-blind, crossover trial. JAACAP; 43(2): 206-214.

Greenhill, L., Kollins, S., Abikoff, H. et al. (2006). Efficacy and safety of immediate-release methylphenidate treatment for preschoolers with ADHD. JAACAP; 45: 1284-1293.

Gründer, G., Carlsson, A., & Wong, D.F. (2003). Mechanism of New Antipsychotic Medications: Occupancy Is Not Just Antagonism. Archives of General Psychiatry60(10), 974 -977.

Gutgesell, H., Atkins, D., Barst, R., Buck, M., Franklin, W., Humes, R. et al. (1999). Cardiovascular monitoring of children and adolescents receiving psychotropic drugs: A statement for healthcare professionals from the Committee on Congenital Cardiac Defects, Council on Cardiovascular Disease in the Young, American Heart Association. Circulation; 99(7): 979-982.

Malone, R.P., Maislin, G., Choudhury, M.S., Gifford, C., Delaney, M.A. (2002). Risperidone treatment in children and adolescents with autism: short- and long-term safety and effectiveness. JAACAP; 41(2): 140-147

Mannuzza, S., Klein, R., Truong, N. et al. (2008). Age of Methylphenidate Treatment Initiation in Children With ADHD and Later Substance Abuse: Prospective Follow-Up Into Adulthood. American Journal of Psychiatry; 165:604–609.

Olfson, M., Huang, C., Gerhardt, T. et.al. (2012). Stimulants and cardiovascular events in youth with attention-deficit/hyperactivity disorder. JAACAP; 51(2) 147-56.

Vorstman, J., Lahuis, B., Buitelaar, J.K. (2001). SSRIs associated with behavioral activation and suicidal ideation. JAACAP; 40(12): 1364-1365

Ruth, U., Mayer-Rosa, J., Schlamp, D., Freisleder, F.J. (2000). Tourette´s syndrome and antidepressant therapy: exacerbation of nervous tics with paroxetine. Zeitschrift fur Kinder-undJugendpsychiatrie und Psychotherapie; 28(2): 105-108

Richardson, G., Wang-Weigand, S. (2009) Effects of long-term exposure to ramelteon, a melatonin receptor agonist, on endocrine function in adults with chronic insomnia. Human Psychopharmacology; 24(2): 103-11.

Schubiner, H., Saules, K.K., Arfken, C.L., Johanson, C.E., Schuster, C.R., Lockhart, N. et al. (2002). Double-blind placebo-controlled trial of methylphenidate in the treatment of adult ADHD patients with comorbid cocaine dependence. Experimental and Clinical Psychopharmacology; 10(3): 286-294

Westermann, G.M.A., McGregor-Schuerman, M.M.I.L., Langenaken, M.J.M.C. et al. (2013) Antipsychotica, overgewicht en metabole afwijkingen bij kinderen en jeugdigen. Psyfar;8(2): 10-18.

Wilens, T.E., Biederman, J., Baldessarini, R.J., Geller, B., Schleifer, D., Spencer, T.J. et al. (1996). Cardiovascular effects of therapeutic doses of tricyclic antidepressants in children and adolescents. JAACAP; 35(11): 1491-1501.

Terug naar boven

Op deze pagina