Samen werken, voor een psychisch gezonde jeugd

Zoeken
Generic filters
Exact matches only
Filter by Custom Post Type

Meestgezocht: ADHDAutismeBijwerkingenSertralineVluchtelingenkinderen

Anxiolytica/hypnotica

De anxiolytica zijn onder te verdelen in de benzodiazepine-receptor agonisten, buspiron en ß-blokkers. Aangezien buspiron in een adequaat onderzoek niet effectief bleek te zijn (niet-gepubliceerde studie website FDA), het resultaat werd wel opgenomen in de Amerikaanse bijsluitertekst) en de ß-blokkers door het gebrek aan adequaat onderzoek ook niet naar voren geschoven kunnen worden als regulier anxiolytisch middel, beperkt dit onderdeel zich tot de benzodiazepine-agonisten. Pregabaline (Lyrica ®) wordt als anxiolyticum genoemd bij volwassenen, er is echter geen onderzoek verricht bij kinderen en jeugdigen).

Bij de hypnotica zijn er in de Nederlandse praktijk vijf (groepen van) middelen die bij gedragstherapieresistente patiënten met slaapstoornissen kunnen worden voorgeschreven: clonidine (Dixarit®, Catapresan®), melatonine, bepaalde antipsychotica en antidepressiva (wegens antagonisme van histamine receptoren en/of serotonine 2 receptoren) en, als laatste, de benzodiazepine-agonisten. Clonidine, antipsychotica, antidepressiva en benzodiazepine-agonisten worden veelal voorgeschreven in het kader van behandeling van ADHD, gedragsproblemen, depressie en angst. Dit maakt dat alleen melatonine als een “puur” hypnoticum beschouwd zou kunnen worden.

Het Kenniscentrum werkt deze medicatie-informatie (formularium) sinds 2018 niet meer bij en zal het op termijn opheffen. Informatie over medicijnen voor kinderen en jongeren kunt u voortaan raadplegen op de twee onderstaande manieren.

Plaatsbepaling van medicatie

De advisering rondom plaatsbepaling van medicamenteuze interventies in de behandeling van psychische klachten bij kinderen en jongeren en de wetenschappelijke onderbouwing daarvan zijn te vinden in de hoofdstukken over medicatie in de afzonderlijke praktijkstandaarden.

Kinderformularium.nl

Voor specifieke informatie over onder andere dosering, bijwerkingen, contra-indicaties, interacties/farmacokinetische aspecten kunt u terecht op Kinderformularium.nl van het Nederlands Kenniscentrum Farmacotherapie bij Kinderen.

Clonidine is α2-adrenerge agonist die van oorsprong als anti-hypertensivum werd toegepast. Benzodiazepine-agonisten werken door activatie van benzodiazepine receptoren. Melatonine is een lichaamseigen stof (pijnappelklierhormoon) welke het dag-/nachtritme reguleert en heeft tevens op zichzelf een slaapinducerende werking. Enkele antidepressiva hebben een histamine 1- en/of serotonine 2A blokkerende werking die een “slaapbevorderend” effect teweegbrengen.

Terug naar boven

De benzodiazepine-agonisten verschillen alleen van elkaar in hun kinetiek. Antidepressiva zoals mirtazapine (Remeron®, dosis 3,75 of 7,5 mg) en trazodon (Trazolan®, dosis 50 of 100 mg) kunnen voorgeschreven worden bij therapieresistente slaapproblemen bij adolescente of volwassen patiënten.

Terug naar boven

Benzodiazepine-agonisten

Effectiviteit/indicaties

Adequaat onderzoek met alprazolam (Xanax®) en clonazepam (Rivotril®) toont geen effect aan bij angststoornissen. Een onderzoek met zolpidem (Stilnoct®) toonde geen effect aan op slaapproblemen bij kinderen en jeugdigen met ADHD. Al met al zijn de indicaties voor het voorschrijven van benzodiazepines dus zeer beperkt. In de praktijk worden de middelen eventueel kort gebruikt bij acute angsten en plotselinge extreme slapeloosheid. Langduriger gebruik kan sporadisch voorkomen bij patiënten met schizofrenie, ernstige angststoornissen die onvoldoende reageren op SSRI’s, dwang, manie en catatonie.

Terug naar boven

Sedatie, concentratie-/geheugen problemen, tolerantie/afhankelijkheid (bij langer durend gebruik). Zeldzaam: disinhibitie (paradoxale reactie).

Terug naar boven

Dosering: Middelen met een korte halfwaardetijd hebben natuurlijk de voorkeur indien kort en/of incidenteel gebruik noodzakelijk is. Het voordeel van middelen met een langere halfwaardetijd is het minder voorkomen van angstdoorbraken, minder frequente inname per dag en mildere onttrekkingsverschijnselen. Alprazolam, lorazepam (Temesta®) en oxazepam (Seresta®) hebben een korte halfwaardetijd; clonazepam en diazepam hebben een lange halfwaardetijd. Kinderen metaboliseren de benzodiazepine-agonisten sneller dan jeugdigen en volwassenen. Onderstaand een advies bij een aantal geselecteerde middelen, afgestemd met het Farmacotherapeutisch Kompas. Bij alle middelen geldt uiteraard een lage begindosis met langzame stijging op klinisch beeld.

Middel Dagdosering Spreiding dosering Interacties
Alprazolam 0,005-0,05 mg per kg per dag Verdelen over 3 à 6 doses Niet combineren met CYP3A4 remmers, zoals fluvoxamine
Lorazepam 0,02-0,1 mg per kg per dag Verdelen over 2 à 3 doses Geen interactie via CYP-enzymen te verwachten
Oxazepam 0,14-1,7 mg per kg per dag Verdelen over 2 à 3 doses Geen interactie via CYP-enzymen te verwachten
Clonazepam 0,02-0,1 mg per kg per dag Verdelen over 2 à 3 doses Geen interactie via CYP-enzymen te verwachten
Diazepam 0,1-0,3 mg per kg per dag bij kinderen
3-10 mg per dag bij jeugdigen
Verdelen over 1 of 2 doses Niet combineren met CYP2C19 remmers
Temazepam 10 mg Voor de nacht
Terug naar boven

Melatonine

Melatonine is adequaat onderzocht en blijkt de inslaaptijd te verkorten en de slaapduur te verlengen.

Terug naar boven

Bijwerkingen van melatonine bij kinderen zijn vooralsnog niet gevonden. Een niet klinisch relevante, voorbijgaande, verhoging van prolactine spiegels werd gevonden bij volwassenen (Richardson e.a., 2009).

Terug naar boven

Gebruiksaspecten

Dosering: De werkzame dosis van melatonine ligt waarschijnlijk tussen de 0,1 en 1 mg voor de nacht.

Praktisch gesproken zou men met de volgorde bij de zoektocht naar de juiste dosering als volgt kunnen handelen:

  1. een lage dosis (0,1 tot 0,5 mg) vlak voor het slapen,
  2. een lage dosis rond 19 uur (zodat het slaap-waakritme verschuift),
  3. een hogere dosis (1-1,5 mg) vlak voor het slapen, en als laatste
  4. een hogere dosis rond 19 uur (zodat het slaap-waakritme verschuift).
Terug naar boven

Reageren

Kunnen we deze tekst verbeteren, of vond u niet precies wat u zocht? Laat het ons weten.

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten