Samen werken, voor een psychisch gezonde jeugd

Zoeken
Generic filters
Exact matches only
Filter by Custom Post Type

Meestgezocht: ADHDAutismeBijwerkingenSertralineVluchtelingenkinderen

Adrenerge middelen

Onder adrenerge middelen vallen clonidine (Catapresan®, Dixarit®) en atomoxetine (Strattera®).

Clonidine is een α2-adrenerge agonist. Het werd van oorsprong als anti-hypertensivum toegepast. Atomoxetine is een selectieve noradrenaline heropname remmer.

Terug naar boven

Clonidine

Merknaam

Catapresan, Dixarit

Type

Dixarit a2-adrenerge antagonist.

Effectiviteit/indicaties

ADHDinslaapstoornissen en tics. Mogelijk matig effectief voor gedragsproblemen.

Gebruiksaspecten

Startdosering is 0,050 mg (avonddosering). Bij kinderen < 25 kg is de startdosering 0,025 mg. Per 3 dagen met 0,05 mg verhogen tot streefdosis (0,004 mg per kg per dag). Dosis verlagen bij te storende bijwerkingen. Meestal driemaal daags doseren. Na 2 maanden moet effect zichtbaar zijn, volledig effect kan tot 3 maanden duren.

Registratie

Hypertensie, niet voor kinderen.

Tolerantie

Hypotensie, bradycardie, sedatie, duizeligheid, depressieve klachten, hoofdpijn en obstipatie.

Toxiciteit / Contra-indicatie

Naar eventueel bestaande cardiale problemen vragen. Alertheid bij depressieve symptomen geboden omdat deze kunnen verergeren.

Toepasbaarheid

Kinderen en jeugdigen zonder verstandelijke handicap.

Terug naar boven

Farmacokinetische aspecten/ interacties

Clonidine heeft een eliminatiehalfwaardetijd van gemiddeld 10 uur, het middel wordt grotendeels ongewijzigd door de nieren uitgescheiden.

Registratie

Hypertensie.

Effectiviteit / indicaties

Het middel is adequaat onderzocht en effectief bevonden voor ADHD, inslaapstoornissen en tics. Mogelijk is het middel matig effectief voor gedragsproblemen.

Toxiciteit (voorzorgen, absolute contra-indicaties)

Voor de behandeling moeten eventueel bestaande cardiale problemen (tensie of ritme) bij het kind of in de familie worden uitgevraagd. Bij duizeligheid of hartkloppingen, of bij verdenking op ritmestoornissen, is controle van bloeddruk en pols (frequentie en regelmatigheid) aangewezen, vooraf en gedurende de behandeling. De systolische en diastolische bloeddruk daalt bij clonidine ongeveer 10 mm Hg, dit heeft echter geen klinische relevantie. Klachten die optreden bij lichamelijke inspanning dienen echter goed uitgezocht te worden. Bij twijfel over de cardiovasculaire toestand is een ECG aangewezen. Men moet extra alert zijn bij patiënten met depressieve symptomen, want deze kunnen verergeren.

Tolerantie (bijwerkingen)

Hypotensie, bradycardie, sedatie, duizeligheid, depressieve klachten (verdrietig, hangerig, geïrriteerd gedrag), hoofdpijn en obstipatie. Duidelijke ECG-veranderingen zijn niet waargenomen.

Gebruiksaspecten

Dosering: streven naar een dosering van 0,003 tot 0,005 mg per kg per dag. De dosis wordt over het algemeen opgebouwd door te starten met 0,05 mg als avonddosering (0,025 mg bij kinderen tot 25 kg). Vervolgens met 0,05 mg per drie dagen te verhogen tot de streefdosis wordt bereikt. In de eerste weken treedt veelal een lichte sedatie op. Als de bijwerkingen (sedatie, duizeligheid) te storend zijn, wordt de dosis verlaagd. Meestal verdwijnt de sedatie. Clonidine wordt meestal gegeven in drie giften (bij ontbijt, lunch en voor het slapen). Het kan tot 3 maanden duren voor clonidine zijn volledige effect heeft. De ouders en het kind moeten hiervan op de hoogte zijn. Als er na ruim een maand nog geen duidelijk effect is kan de dosis worden verhoogd. Is er echter na een tweede maand nog geen enkel effect, dan kan clonidine als onwerkzaam beschouwd worden.

Indien clonidine wordt gebruikt als slaapmiddel bij ADHD, wordt met 0,025 mg begonnen. Meer dan 0,05 of 0,075 mg wordt over het algemeen niet gegeven in verband met de kans op een te lage nachtelijke bloeddruk.

Als na twee, drie maanden besloten wordt de medicatie te continueren, is halfjaarlijkse medicatiecontrole (effecten, bijwerkingen en gewicht) aan te bevelen. Ieder jaar wordt gekeken of de medicatie achterwege gelaten kan worden. Bij clonidine tabletten moet de dosering van de medicatie geleidelijk worden afgebouwd (0,05 mg per 3 dagen verminderen) om rebound hypertensie te voorkomen.

Polyfarmacie: De combinatie met methylfenidaat kan gunstige effecten geven, met “neutralisatie” van wederzijdse bijwerkingen. In verband met sedatieve, depressogene en hypotensieve effecten is het aan te raden om bij de combinatie van clonidine met benzodiazepine-agonisten en antipsychotica de dosis wat lager te houden dan normaal. Wegens onvoorspelbare effecten op de tensie is het af te raden om te combineren met tricyclische antidepressiva of b-blokkers.

Toepasbaarheid

Clonidine is breed onderzocht bij kinderen en jeugdigen zonder verstandelijke handicap.

Terug naar boven

Atomoxetine

Merknaam

Strattera

Type

Selectieve noradrenaline heropname remmer

Effectiviteit/indicaties

ADHD, gedragsstoornissen, ADHD en angst, ADHD en depressie.

Gebruiksaspecten

Startdosering is 0,5 mg per kg per dag (< 70 kg) / 40 mg per dag (>70 kg). Na 7 dagen geleidelijk opbouwen over een termijn van een aantal weken. Effect duidelijk aanwezig bij doseringen vanaf 0,8-1,2 mg per kg per dag. Dosisverhoging tot 1,8 mg per kg per dag kan meerwaarde hebben. Een- of tweemaal daags doseren.

Registratie

ADHD, vanaf 6 jaar.

Tolerantie

Verminderde eetlust, braken, misselijkheid, buikpijn, slaperigheid, duizeligheid, droge mond en stemmingsstoornissen/prikkelbaarheid.

Toxiciteit/contra-indicatie

Nooit in combinatie met – of binnen 2 weken na het staken van – een MAO-remmer geven. Kans op levertoxiciteit, suïcidaliteit en verhoogd risico op mydriasis. Atomoxetine wordt ontraden bij nauw-kamerhoekglaucoom.

Toepasbaarheid

ADHD waar stimulantia niet effectief zijn of men op te veel bijwerkingen stuit.

Bijwerkingen atomoxetine

Atomoxetine kan de hartslag en de bloeddruk beïnvloeden. Houd rekening met de volgende aanbevelingen:

  • Atomoxetine mag niet worden voorgeschreven bij patiënten met ernstige cardiovasculaire stoornissen waarvan verwacht wordt dat hun conditie verslechtert wanneer zij verhogingen van de bloeddruk of hartslag ervaren die klinisch relevant kunnen zijn (bijvoorbeeld 15 tot 20 mm Hg in bloeddruk of 20 slagen per minuut in hartslag).
  • Atomoxetine dient met voorzichtigheid te worden gebruikt bij patiënten wiens onderliggende medische aandoening kan verergeren door verhogingen van bloeddruk of hartslag. Voorbeelden hiervan zijn patiënten met hypertensie, tachycardie of een cardiovasculaire of cerebrovasculaire aandoening.
  • Het wordt aanbevolen om van patiënten die in aanmerking komen voor een behandeling met atomoxetine, vóór de start met atomoxetine een zorgvuldige historie na te gaan en hen lichamelijk te onderzoeken om te beoordelen of ze een hartziekte hebben. Patiënten moeten worden doorverwezen naar een cardioloog wanneer de eerste bevindingen een dergelijke historie of huidige cardiale ziekte doen vermoeden.
  • Het wordt aanbevolen om bij alle patiënten de hartslag en de bloeddruk te meten en te noteren op een percentiel grafiek zowel vóór het begin van de behandeling met atomoxetine als na iedere dosisaanpassing en daarna tenminste iedere 6 maanden tijdens de behandeling om mogelijk klinisch relevante verhogingen te detecteren. Wanneer patiënten tijdens de behandeling symptomen ontwikkelen die een hartziekte suggereren dan moeten ze onmiddellijk worden doorverwezen naar een cardioloog voor verder cardiaal onderzoek.
Terug naar boven

Farmacokinetische aspecten/ interacties

Atomoxetine (Strattera®) heeft een hoge biologische beschikbaarheid na orale toediening, te weten 63% bij snel metaboliserende personen en 94% bij langzaam metaboliserende personen. Absorptie wordt minimaal beïnvloed door inname met normale voeding. Maximale plasmaconcentraties worden binnen 1 tot 2 uur bereikt. De eiwitbinding van atomoxetine is 98%.

Atomoxetine wordt primair gemetaboliseerd door CYP2D6, waarna glucuronidering volgt. De gemiddelde eliminatie-halfwaardetijd is 5 uur (bij langzaam metaboliserende personen 21 uur). Er is een interactie met stoffen die CYP2D6-activiteit remmen (bijvoorbeeld  fluoxetine , paroxetine en terbinafine). De dosis moet dan aangepast worden.

Registratie

Geregistreerd voor de behandeling van ADHD bij kinderen van 6 jaar en ouder en adolescenten. (En bij volwassenen, indien een behandeling moet worden voortgezet).

Effectiviteit/indicaties

Het middel is adequaat onderzocht bij kinderen met ADHD en ODD, ADHD en angst, ADHD en depressie.

Toxiciteit (voorzorgen, absolute contra-indicaties)

Atomoxetine mag nooit in combinatie met – of binnen twee weken na staken van – een MAO-remmer worden gegeven. Na staken van atomoxetine mag niet binnen twee weken gestart worden met een MAO-remmer. Ook met andere geneesmiddelen die het MAO-systeem beïnvloeden, zijn ernstige reacties na gelijktijdig gebruik met atomoxetine waargenomen, waarbij een aantal cases leken op het maligne neurolepticasyndroom.
Atomoxetine mag niet worden voorgeschreven bij patiënten met ernstige cardiovasculaire stoornissen waarvan verwacht wordt dat hun conditie verslechtert wanneer zij verhogingen van de bloeddruk of hartslag ervaren die klinisch relevant kunnen zijn (bijvoorbeeld 15 tot 20 mm Hg in bloeddruk of 20 slagen per minuut in hartslag).

Er zijn enkele gevallen van levertoxiciteit beschreven. Patiënten moeten worden geïnstrueerd om bij icterus, donkere urine, malaise of bovenbuiksklachten contact op te nemen. Er is een licht verhoogd risico op suïcidaliteit beschreven in klinische studies, ook dit is informatie die in de bijsluiter is opgenomen. In klinische studies lijkt er een verband te zijn tussen het gebruik van atomoxetine en een verhoogd risico op mydriasis. Daarom wordt gebruik van atomoxetine bij nauw-kamerhoekglaucoom ontraden.

Het wordt aanbevolen om bij alle patiënten de hartslag en de bloeddruk te meten en te noteren. Wanneer patiënten tijdens de behandeling symptomen ontwikkelen die een hartziekte suggereren dan moeten ze onmiddellijk worden doorverwezen naar een cardioloog voor verder cardiaal onderzoek, lees meer .

Tolerantie (bijwerkingen)

De meest voorkomende bijwerkingen (incidentie groter dan 5%) bij kinderen zijn: verminderde eetlust, braken, misselijkheid, buikpijn, slaperigheid, duizeligheid, droge mond en stemmingsstoornissen/prikkelbaarheid.

(Bij volwassenen komen obstipatie, droge mond, misselijkheid, duizeligheid, gebrek aan eetlust, slapeloosheid, ejaculatieproblemen, impotentie, urineretentie en dysmenorrhoe met een incidentie groter dan 5% voor). Atomoxetine wordt in verband gebracht met het optreden van seksuele functiestoornissen. Atomoxetine kan verhoging van de bloeddruk en een versnelling van het hartritme veroorzaken. De fabrikant beveelt aan de bloeddruk en de polsfrequentie te monitoren tijdens het gebruik.

Gebruiksaspecten

Dosering: Bij kinderen onder de 70 kg lichaamsgewicht is de aanvangsdosering 0,5 mg per kg per dag. Bij jongeren zwaarder dan 70 kg wordt met 40 mg per dag gestart. Na 7 dagen kan geleidelijk opgebouwd worden, meestal over de termijn van een aantal weken naar hogere doseringen. Uit onderzoek blijkt het effect duidelijk aanwezig bij doseringen vanaf 0,8 mg per kg per dag tot 1,2 mg per kg per dag. Verdere dosisverhoging tot 1,8 mg per kg per dag kan meerwaarde hebben. Een of twee maal daagse dosering kan worden gehanteerd.

Polyfarmacie: Mits men rekening houdt met enzyminteracties is atomoxetine te combineren met antipsychotica en antidepressiva. In een korte overgangssituatie van twee weken (switch van methylfenidaat naar atomoxetine) bleek de combinatie veilig te zijn.

Toepasbaarheid

Atomoxetine is van belang gebleken bij patiënten met ADHD, waar stimulantia niet effectief zijn of men op teveel bijwerkingen stuit. Het middel wordt afhankelijk van de zorgpolis al dan niet (gedeeltelijk) vergoed. De fabrikant heeft voor nadere informatie over vergoedingsmogelijkheden van Atomoxetine een informatielijn geopend: 0800-6334724.

Terug naar boven

Reageren

Kunnen we deze tekst verbeteren, of vond u niet precies wat u zocht? Laat het ons weten.

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten