Samen werken, voor een psychisch gezonde jeugd

Zoeken
Generic filters
Exact matches only
Filter by Custom Post Type

Meestgezocht: ADHDAutismeBijwerkingenSertralineVluchtelingenkinderen

Suïcidepreventie bij jongeren

Jonge vrouwen lopen samen

Wat zijn de laatste inzichten op het gebied van suïcidepreventie bij jongeren? Welke initiatieven zijn er in Nederland? Hoe maak je zelfmoord bespreekbaar, en hoe behandel je suïcidaliteit? Deze en andere vragen komen aan bod in dit kennisdossier. Het Symposium suïcidepreventie bij jongeren van 10 september 2019 was hiervoor het startschot. De bijeenkomst bracht veel kennis bij elkaar, en resulteerde in vijf videopresentaties die de basis vormen van dit dossier.

Jonge vrouwen lopen samen

Op deze pagina

Dit dossier wordt doorlopend aangevuld met nieuwe kennis. Heeft u suggesties? Deze kunt u doorgeven via het formulier onderaan de pagina.

Vijf inzichtgevende video's

In deze video’s geven jeugdhulpprofessionals, onderzoekers en ervaringsdeskundigen hun visie op en inzicht in vijf actuele onderwerpen binnen het thema suïcidepreventie.

Peter Dijkshoorn, kinder- en jeugdpsychiater bij Accare
De Beweging van 0 is een groep jeugdhulpprofessionals uit verschillende domeinen die streeft naar onder andere nul suïcides. Peter Dijkshoorn: “De jeugdhulp heeft grote doelen nodig, want met kleine bereik je niets. Het gaat er niet om of we het grote doel behalen, het gaat erom dat we ervoor gaan.”

>> Download de presentatie van Peter Dijkshoorn

Terug naar boven

Peer van der Helm, lector residentiële jeugdzorg aan de Hogeschool Leiden
De JeugdzorgPlus treft jongeren met negatieve jeugdervaringen door herhaald misbruik. Dat meervoudige slachtofferschap heeft een grote impact. Toch is het mogelijk om uit die tunnel te komen, mits hulpverleners de juiste dingen doen. Peer van der Helm: “Separeren is bij suïcidale kinderen olie op het vuur gooien. Dat werkt averechts.”

>> Download de presentatie van Peer van der Helm

Terug naar boven

Astrid van Vugt en Graciela Martinez Zurano, Rogier Hulst Foundation
Astrid van Vugt verloor haar zoon Rogier als gevolg van zelfdoding. Graciela Martinez Zurano heeft ervaring met zelfmoordgedachten binnen haar familie: “Mijn broer en moeder kregen hulp bij hun depressie, maar niemand was er voor mij.” Met de Rogier Hulst Foundation bieden zij laagdrempelige hulp aan kwetsbare jongeren en hun omgeving. Astrid: “Ons motto is samen delen, samen helen.”

>> Download de presentatie van Astrid van Vugt en Graciela Martinez Zurano

Terug naar boven

Judith de Heus, manager hulpverlening en klinisch psycholoog bij 113 Zelfmoordpreventie
Tien tot 15% van de jongeren denkt weleens aan zelfmoord, en 1 op de 25 doet een poging. Toch komt een suïcide nog te vaak onverwacht. Te weinig hulpverleners weten dat je suïcidaliteit als op zichzelf staande stoornis kunt behandelen. Judith de Heus gaat in op hoe je dat doet: “Als je niet bang bent om over de dood te praten, dan kun je het hebben over redenen om te blijven leven.”

>> Download de presentatie van Judith de Heus

Terug naar boven

Daan Creemers, GZ-psycholoog en onderzoekscoördinator bij GGZ Oost Brabant
GGZ Oost Brabant organiseert samen met partners duurzame zorg voor depressieve jongeren. Zij gebruiken daarbij innovatieve behandelmethoden als het STORM-project, waarmee zij preventie van depressie en suïcide gezamenlijk aanpakken. Daan Creemers: “Alleen al herkennen, signaleren en monitoren heeft een preventief effect.”

>> Download de presentatie van Daan Creemers

Terug naar boven

“Als je niet bang bent om over de dood te praten, kun je het hebben over redenen om te blijven leven.”

Judith de Heus, 113 Zelfmoordpreventie

Symposium suïcidepreventie bij jongeren

Zelfmoord bij jongeren voorkomen vraagt om samenwerking binnen én buiten de jeugdhulp. Op 10 september 2019 – Wereld Suïcide Preventie Dag – vond het Symposium suïcidepreventie bij jongeren plaats. Op deze dag zetten professionals uit jeugdhulp, onderwijs en gemeenten samen stappen richting minder suïcides. Welke kennis en ideeën heeft het symposium opgeleverd?

Staatssecretaris Paul Blokhuis: “Voer het goede gesprek”

De dag werd geopend door staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en dagvoorzitter prof. dr. Arne Popma. Naast de (jeugd-)ggz is ook de omgeving een belangrijke schakel, benadrukte staatssecretaris Paul Blokhuis: “Voer het goede gesprek vanuit oprechte belangstelling voor je medemens.” Ook verklaarde Blokhuis dat mensen meer voor elkaar kunnen doen dan ze soms denken. “Vraag: ‘Hoe gaat het met je?’ Dan krijg je misschien een ingewikkeld gesprek. Ga dat niet uit de weg, laat zien dat we een samenleving willen waarin iedereen mag meedoen.”

Staatssecretaris Paul Blokhuis en dagvoorzitter Arne Popma op het Symposium suïcidepreventie bij jongeren

Werksessies: aan de slag met suïcidepreventie

Werksessie van Menno Visser, Stichting Turning Point
De zelfdoding van twee veelbelovende, mooie jonge mensen zet het leven van hun dierbaren en allerlei betrokkenen op zijn kop. In de indringende documentaire Doodzonde blikken betrokkenen, onder wie de familie, maar ook verschillende behandelaren, terug op het behandelproces en de vreselijke afloop. De reacties in de zaal gingen bijvoorbeeld over het betrekken van ouders: “Er is absoluut meer aandacht nodig voor ouders, zowel op het niveau van de ggz als vanuit de politiek.”

“Er is absoluut meer aandacht nodig voor ouders, zowel op het niveau van de ggz als vanuit de politiek’’
– Publiek bij de film Doodzonde

Terug naar boven

Werksessie van Ineke Rood, systeemtherapeut

Hoe voer je een gesprek over suïcidaal gedrag bij jongeren, en hoe schat je de ernst van de suïcidaliteit in? Een gesprek over suïcidaal gedrag komt nogal eens uit de lucht vallen. Veel hulpverleners vinden het lastig en soms ook beangstigend om als ze met een dergelijk probleem geconfronteerd worden door te vragen naar de ernst ervan. Door middel van circulaire en toekomstgerichte vragen kun je dit doorbreken, zoals: “Je denkt aan suïcide, dan moet je wel wanhopig zijn. Waarover ben je wanhopig?” In deze workshop is geoefend met gespreksvoering aan de hand van een vragenlijst die als leidraad kan dienen.

“Het gaat erom zoveel mogelijk inzicht te krijgen in gevoelens en gedachten.”
– Ineke Rood

>> Download de presentatie van deze werksessie

Vragenlijsten

Download hieronder de vragenlijsten die tijdens deze werksessie aan bod kwamen (bron: Van Heeringen & Kerkhof, 2000).

>> Vragenlijst voor patiënten

>> Vragenlijst voor behandelaren

>> Doorvragen naar de aard van de suïcide-ideatie

Terug naar boven

Werksessie van Rian van den Boogaart, sociaal-psychiatrisch verpleegkundige en projectleider STORM ,en Sanne Rasing, senior onderzoeker en projectleider STORM bij GGZ Oost-Brabant

STORM is een samenwerkingsaanpak van een grote groep regionale partners in Oost-Brabant, universiteiten en het Trimbos-instituut. Aanleiding was het zorgelijke aantal suïcides onder jongeren, dat in Brabant boven het landelijk gemiddelde ligt. STORM is ontstaan vanuit de wens voor meer integratie tussen wetenschap en praktijk, en beter geïntegreerde zorg voor depressieve en suïcidale jongeren. In totaal doen 30 scholen mee en zijn meer dan 7500 leerlingen gescreend. Deze werksessie benadrukte om het hele systeem te betrekken.

“Als je alleen iets met de tiener doet, dan kun je wachten op een terugval.”
– Rian van den Boogaart en Sanne Rasing

>> Download de presentatie van deze werksessie

Terug naar boven

Werksessie van Esther Schiphorst, gedragswetenschapper en kennisnetwerkcoördinator zelfbeschadigend en suïcidaal gedrag, en Hennie Goudkamp, GZ Psycholoog en hoofd behandeling Intermetzo/Pluryn Flevoland

Naar aanleiding van meerdere suïcides in korte tijd in de organisatie is Pluryn/Intermetzo aan de slag gegaan met een verbeterplan in opdracht van de Inspectie. Dit plan had als doel om de kwaliteit van zorg binnen de organisatie te vergroten. Tijdens deze werksessie is het publiek zelf ook aan de slag gegaan met het maken van een stappenplan. Verschillende ideeën over belangrijke stappen kwamen naar voren.

“We willen in de eerste plaats een sfeer van onvoorwaardelijke liefde, aandacht en vertrouwen creëren.”

“Het eerste wat je wilt uitzoeken is: wat speelt er bij de medewerkers, wat ervaren zij in hun werk en wat maakt dat zij zich niet bekwaam voelen? Je moet als organisatie vooral niet zelf te veel oplossingen of stappen bedenken”

– Deelnemers aan de werksessie

>> Download de presentatie van deze werksessie

Terug naar boven

Werksessie van Kris van der Veen, 113 zelfmoordpreventie

Mensen die lesbisch, homo, bi en/of transgender en/of interseksueel (LHBTI) zijn, staan voor extra uitdagingen in vergelijking met anderen. Negatieve reacties, pesten en geweld komen veel voor. Dit maakt LHBTI’ers kwetsbaar voor onder meer depressie en zelfmoord. Kris van der Veen is ervaringsdeskundige en zoomt in op de beschermende en risicofactoren voor deze doelgroep, en op wat een hulpverlener voor hen kan doen

>> Download de tekst van Kris van der Veen

Terug naar boven

Discussiesessie met Jeroen Steenmeijer (kinder- en jeugdpsychiater de Bascule, Esther Schiphorst (behandelcoördinator en kennisnetwerkcoördinator zelfbeschadigend & suïcidaal gedrag bij Pluryn), Niels ter Huurne (kinder- en jeugdpsychiater OGH), Agaath Koudstaal (klinisch psycholoog bij Curium-LUMC) Jacquelijne Schraven (klinisch psycholoog bij Altrecht Jeugd), Liesbeth Westerval en Trude Nieuwenhuis (kinder- en jeugdpsychiaters bij Karakter).

In het najaar 2018 boog een groep mensen zich over verschillende aspecten rondom suïcide(preventie). Denk aan beleid, diagnostiek en dossiervorming. Al snel bleek dat instellingen voor jeugd-ggz allemaal hun eigen suïcidepreventieprotocollen hebben, waardoor er veel onderlinge verschillen zijn. Tijdens deze werksessie hebben verschillende instellingen hun beleid uitgewisseld. De deuren moeten opengezet worden om suïcidepreventie te realiseren, samenwerking tussen instellingen is een essentieel onderdeel. Het thema beperkt zich niet alleen tot ggz, je hebt iedereen nodig.

“Hoe houden we de protocollen up-to-date, en welke instrumenten zijn het meest geschikt voor de risicotaxatie?”
– vraag uit het publiek

>> Download de presentatie van deze sessie

Terug naar boven

Het symposium Suïcidepreventie bij jongeren was een initiatief van het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie en 113 Zelfmoordpreventie, en werd mede mogelijk gemaakt door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, GGZ Nederland, het Nederlands Jeugdinstituut en Landelijk Kenniscentrum LVB.

“Er is meer aandacht nodig voor ouders, zowel op het niveau van de ggz als vanuit de politiek’’

Publiek bij de film Doodzonde

Kennis, onderzoek en initiatieven

>> 113 Zelfmoordpreventie
Stichting 113 Zelfmoordpreventie is de nationale organisatie voor preventie van suïcide. Heb jij of iemand die je kent hulp nodig dan kun je bellen met: 0900-0113 of chatten via www.113.nl.

>> @ease
@ease is een laagdrempelige plek waar jongeren zonder afspraak, gratis en anoniem naar binnen kunnen lopen. Bij @ease zijn geen wachtlijsten en jongeren kunnen er met al hun vragen, klachten en problemen terecht. Ze vinden een luisterend oor bij vrijwilligers die zijn getraind in het herkennen van signalen die wijzen op ernstigere psychische problematiek. In het centrum is altijd een zorgprofessional aanwezig die vragen kan beantwoorden. Als het nodig is, kan hij ook helpen de juiste zorg in de reguliere (geestelijke) gezondheidszorg te vinden. Maar alles in overleg met de jongere zelf. Ook is er een psychiater bereikbaar als achterwacht in het geval van crisis.

>> Doodzonde
De zelfdoding van twee veelbelovende jonge mensen zet het leven van hun dierbaren en allerlei betrokkenen op zijn kop. In deze documentaire blikken een psychiater, twee psychologen, een vader, een moeder, een zus, een docente, een pastoor en een collega terug op het behandelproces en de vreselijke afloop. Met indrukwekkende eerlijkheid vertellen zij hoe zij die zwarte periode beleefd hebben, hoe zij zich machteloos en vaak eenzaam voelden en hoe zij contact en steun gemist hebben. De documentaire maakt ondanks de zware thematiek voelbaar dat we door meer met elkaar in verbinding te staan mensen met suïcidale gedachten beter kunnen helpen.

>> Ivonne van de Ven Stichting
De Ivonne van de Ven Stichting en professor Ad Kerkhof hebben het initiatief genomen voor de petitie Suïcides voorkomen door opleiding van artsen en hulpverleners. Deze petitie pleit voor structurele aandacht voor suïcidepreventie en patiëntveiligheid in de opleiding van zorgprofessionals. Ad Kerkhof schreef dit artikel over de aanleiding hiervoor. De petitie is op 8 oktober 2019 aangeboden aan Staatssecretaris Paul Blokhuis. Een betere opleiding van artsen en hulpverleners gaat hem zeer aan het hart. “Ik ga hiermee aan de slag. In al mijn overleggen met beroepsgroepen zal ik verzoeken om dit met voorrang te regelen.”

>> Rogier Hulst Foundation
De Rogier Hulst Foundation zet zich in voor kwetsbare jongeren en hun ouders. Onder meer door Roger That Huizen, inloophuizen waar jongeren een luisterend oor krijgen van een team van enthousiaste professionals en gemotiveerde, jonge ervaringsdeskundigen.

>> STORM: Strong Teens and Resilient Minds
Het STORM-project (Strong Teens and Resilient Minds) is er om somberheidsklachten bij middelbare scholieren vroegtijdig te signaleren en aan te pakken. Met als doel om depressie en zelfdoding onder jongeren te voorkomen. Het project stimuleert de ontwikkeling van veerkracht, positief zelfbeeld en weerbaarheid van jongeren. STORM is een samenwerking tussen GGZ Oost Brabant, GGD, het Trimbos instituut, scholen voor voortgezet onderwijs, gemeenten en regionale ketenpartners.

>> Supranet GGZ
Supranet GGZ is het lerende netwerk voor en door ggz-professionals, dat streeft naar minder suïcides door steeds betere zorg. Met behulp van cijfers willen deelnemers grip krijgen op de effecten van suïcidepreventie. Supranet GGZ verzamelt voor hulpverleners relevante, op eenduidige manier geregistreerde data van ggz-instellingen. De cijfers gaan over suïcides, suïcidepogingen en kwaliteitsaspecten van de zorg. Deze worden opgeslagen in een landelijk database. Deelnemers ontvangen tweemaal per jaar een feedbackrapportage. De ambitie is dat kinder- en jeugdpsychiatrie zich ook aansluiten bij Supranet.

>> Supranet community
Negen regio’s (genaamd Supranet communities) maken deel uit van het Suïcidepreventie Actienetwerk (Supranet), een initiatief van 113 Zelfmoordpreventie. Steeds meer organisaties en sectoren vinden dat suïcidepreventie niet alleen de verantwoordelijkheid is van de zorgsector. Succesvolle suïcidepreventie werkt alleen in een zogeheten community-aanpak. Familie, naasten, GGD, de wijk- of buurtteams, huisartsen, scholen, politie, (sport)verenigingen, ggz-instellingen, maar ook de vervoers- en sociaaleconomische sector werken binnen de Supranet Community-aanpak intensief samen.

>> Zero suicide
In april 2019 is in Rotterdam door meer dan 20 landen over de hele wereld de Zero Suicide Declaration gelanceerd. De Rotterdam Declaration schetst de belangrijkste principes voor een Zero Suïcide-benadering. De zero suicide beweging heeft als doel dat niemand eenzaam of radeloos zou moeten sterven door zelfmoord. GGZ Nederland verbindt zich aan deze ambitie.

Terug naar boven

>> Onderzoek naar de achtergronden van jongeren die in 2017 zijn overleden door zelfdoding 
Wetenschappers en diverse maatschappelijke organisaties zijn bezig met een groot onderzoek naar de achtergronden van jongeren die in 2017 zijn overleden door zelfdoding. In 2017 stierven 81 tieners op een totaal aantal van 1917 zelfdodingen. In 2016 ging het om 48 tieners. De stijging is een grote zorg voor alle betrokkenen. Niet eerder zijn in ons land zelfdodingen onder jongeren zo diepgaand onderzocht. Het onderzoek wordt naar verwachting in 2019 afgerond.

>> Onderzoek naar suïcideproblematiek in de JeugdzorgPlus
Karakter is in samenwerking met een team van ervaringsdeskundige onderzoekers gestart met het onderzoek ‘Als suïcide en suïcidale uitingen je dag kleuren: wat doet dat dan met jou en mij? Een kwalitatief onderzoek naar de ervaringen en behoeften van jongeren en hulpverleners in de JeugdzorgPlus en ketenpartners’. Met behulp van kwalitatieve methoden wordt bij ten minste drie JeugdzorgPlusinstellingen onderzoek uitgevoerd, te weten Pluryn HoenderlooGroep, de Stichting Ottho Gerhard Heldring en Ambulatorium en Horizon Jeugdzorg en Onderwijs (en ketenpartners) .

De doelen van dit onderzoek zijn inzicht en kennis verwerven in het functioneren van groepen waar suïcide-problematiek speelt, en de gewenste professionele begeleiding van die groepen beschrijven. Contactpersoon: Shireen van Rosmalen – Kaijadoe, s.kaijadoe@karakter.com.

Terug naar boven

>> Suïcidepreventie in het onderwijs
113 Zelfmoordpreventie besteed specifiek aandacht aan suïcidepreventie in het onderwijs. Op deze pagina vind je materiaal, voorbeelden en verwijzingen naar producten die kunnen helpen bij het vormgeven van beleid of acties.

>> Tips en tools bij suïcidepreventie
113 Zelfmoordpreventie heeft een specifieke pagina waar verschillende tips en tools te vinden zijn, die kunnen helpen wanneer je je zorgen maakt over iemand in je omgeving.

>> Trainingen en workshops
Voor het leren herkennen, bespreekbaar maken en doorverwijzen van mensen met suïcidaal gedrag is er de suïcidepreventietraining gatekeeper van 113 Zelfmoordpreventie. In deze training oefenen cursisten te vragen naar zelfmoordgedachten. Ook is het mogelijk om een workshop of en training op maat aan te vragen.

>> Factsheet LHBTI en suïcidepreventie
Mensen die lesbisch, homo, bi en/of transgender (LHBT) zijn of die gevoelens hebben, staan voor extra uitdagingen in vergelijking met anderen. Negatieve reacties, pesten en geweld komen veel voor. Dit maakt LHBT’ers kwetsbaar voor onder meer depressie en zelfmoord. 113 ontwikkelde hiervoor een factsheet.

>> Factsheet Autisme en suïcidepreventie
Mensen met autisme hebben vaker zelfmoordgedachten en een grotere kans door zelfmoord te overlijden dan mensen zonder autisme. 113 Zelfmoordpreventie en de Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA) hebben samen de factsheet Suïcidaliteit en autisme gemaakt. Daarin staan de belangrijkste recente wetenschappelijke inzichten op een rij.

>> Rondom Jong
Rondom Jong is een wegwijzer voor professionals die betrokken zijn bij het welzijn van jongeren om depressiepreventie op scholen en de ketensamenwerking rond depressieve jongeren te versterken. De interventie Rondom Jong bestaat uit een set materialen waarmee professionals die depressiepreventie voor jongeren een warm hart toedragen zelf aan de slag kunnen. Rondom Jong is opgezet als een bordspel en is daardoor laagdrempelig in gebruik.

>> Themadossier Nederlands Instituut van Psychologen
Het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) brengt op hun website het thema suïcidepreventie in beeld door middel van een dossier met artikelen, beleid, tools en naslagwerken. Hier is ook relevante informatie te vinden over suïcidepreventie bij jongeren, waaronder de Multidisciplinaire Richtlijn diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag.

>> Richtlijn Nederlands Jeugdinstituut
Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) herziet momenteel de richtlijn stemmingsproblemen op het onderdeel suïcidepreventie.

Terug naar boven

“Als we van elkaar weten dat we allemaal ons best doen ontstaat er verbinding, en kunnen we samen écht vooruitgang boeken.”

Prof. dr. Arne Popma

Meer informatie en contact

Heeft u vragen, of suggesties voor aanvullingen? Neem dan contact op met Nienke Bekkema via n.bekkema@kenniscentrum-kjp.nl of laat een reactie achter via het formulier hieronder.

Nienke Bekkema

Heb jij suïcidegedachten of maak je je zorgen over iemand? Chat of bel dan met 0900-0113. Via deze link vind je meer contactmogelijkheden.

Reageren

Kunnen we deze tekst verbeteren, of vond u niet precies wat u zocht? Laat het ons weten.

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten