Samen werken, voor een psychisch gezonde jeugd

Zoeken
Generic filters
Exact matches only
Filter by Custom Post Type

Meestgezocht: ADHDAutismeBijwerkingenSertralineVluchtelingenkinderen

CJG Praktijkondersteuner Jeugd regio Kennemerland

De CJG Praktijkondersteuner Jeugd (POH-jeugd) brengt jeugd-expertise naar de huisartsenpraktijk en draagt daarmee bij aan een integrale en effectieve aanpak en inzet van passende hulp op basis van de volgende uitgangspunten: problematiek normaliseren en laagdrempelige hulp dichtbij huis organiseren.

De POH-jeugd werkt vanuit het CJG samen met de huisarts en pakt alle vragen op omtrent opvoeden, opgroeien en ggz voor jeugd tot 23 jaar. De POH-jeugd is bewust breder dan alleen de ggz. “Dit maakt de POH-jeugd in deze regio uniek.” “Soms komen gezinnen binnen met ggz-problematiek, maar dan blijkt er veel meer te spelen (bijvoorbeeld een vechtscheiding). Je kunt de ggz-problematiek dan normaliseren, wat in de tweede lijn waarschijnlijk had geleid tot diagnostische trajecten.” Het doel van de inzet van praktijkondersteuners is om een integrale en effectieve aanpak te realiseren en passende hulp te bieden dichtbij huis. De POH-jeugd adviseert daartoe op het gebied van behandeling en begeleiding van gezinnen. Tevens zijn de praktijkondersteuners geschoold om zelf handelingsgerichte diagnostiek uit te voeren en kortdurende begeleiding of behandeling te geven. Als de behoefte hieraan na de aanmelding snel duidelijk wordt dan wordt dit door de praktijkondersteuners verzorgd. Indien gezinsbegeleiding wordt geïndiceerd, dan legt ook hierbij de POH-jeugd contact met het CJG.

Het team praktijkondersteuners bestaat uit 16 gedragswetenschappers die vanuit het CJG gedetacheerd zijn als POH-jeugd bij ruim 30 huisartsenpraktijken. Zij hebben regelmatig intervisie, supervisie en overleg over procesmatig zaken (knelpunten). “Wij geloven in hoogopgeleide mensen aan de poort. We kiezen voor wetenschappelijk opgeleide medewerkers die fatsoenlijke triage kunnen doen en een goede inschatting kunnen maken (van wat nodig is).” De medewerkers zijn bovendien geschoold op het gebied van cognitieve gedragstherapie, EMDR, systeemtherapie, geweldloos verzet, rouwverwerking en een aantal laagdrempelige interventies en behandelmethoden. Door een goede triage en een ruim aanbod vanuit de POH-jeugd worden uiteindelijk minder mensen doorverwezen. De POH-jeugd brengt bovendien kennis over effectieve interventies en de actuele beschikbaarheid daarvan mee naar de praktijk, waar huisartsen vervolgens van kunnen leren. De samenwerking tussen de praktijkondersteuners en de huisartsen wordt als prettig ervaren en van gelijkwaardig niveau.

Wat waren de aanleiding en doelstelling?

Het idee is ongeveer 3 jaar geleden op organische wijze ontstaan tijdens gesprekken tussen huisartsen en een van de gemeenten.

Alle huisartsen zijn vervolgens individueel benaderd met het idee om een POH-jeugd in de praktijk te plaatsen. Het aanbod was niet bedoeld om huisartsen te begrenzen, maar juist om expertise aan te reiken ter verbetering van de kwaliteit volgens de uitgangspunten van de transformatie. De huisartsenpraktijken verschillen onderling enorm, waardoor een flexibele houding nodig was om goed aan te sluiten. Na positieve ervaringen van een aantal huisartsen, verspreidde het idee zich als een olievlek (via mond-tot-mondreclame). Het doel van de inzet van praktijkondersteuners is om passende hulp te bieden dichtbij huis. Door jeugd-expertise aan de huisartsenpraktijk te koppelen, wordt ervoor gezorgd dat passende hulp beschikbaar komt voor iedereen die dat nodig heeft. De praktijkondersteuners onderzoeken namelijk de vragen van gezinnen en bespreken samen wat nodig is, bieden kortdurende begeleiding en behandeling, leggen contact met het CJG, vragen advies en/of verwijzen door wanneer gezinsbegeleiding passend is, en brengen kennis over effectieve interventies mee naar de praktijk. Ook wordt in de huisartsenpraktijk multidisciplinair gewerkt met bijvoorbeeld de POH-volwassenen en diëtiek. Op die manieren draagt de POH-jeugd ook bij aan de huisartsenpraktijk.

Terug naar boven

Wat zijn de resultaten tot nu toe?

“We zijn begonnen met 1 POH-jeugd en zijn nu uitgebreid naar 16.” In Haarlem en Zandvoort wordt in veel huisartsenpraktijken gewerkt met een POH-jeugd. In ongeveer 70% van de gevallen wordt een patiënt, zonder doorverwijzing naar specialistische hulp, geholpen door de POH-jeugd.

“De POH-jeugd heeft als succes behaald dat het merendeel wordt opgelost binnen de praktijk en niet verder doorverwezen hoeft te worden.” “De hulp is passender en laagdrempelig.” De huisarts is immers een vertrouwde plek waar gezinnen komen met allerlei vragen. Gemiddeld zijn er drie contactmomenten met de POH-jeugd (variërend tussen één en negen gesprekken). De vragen hebben in de meeste gevallen betrekking op de jeugd-ggz, maar er zijn ook veel vragen op het gebied van jeugd- en opvoedhulp.

De huisartsen die tot nu toe gebruik maken van het aanbod geven aan dat zij een grote meerwaarde voor hun praktijk ervaren. Het CJG wordt met de POH-jeugd makkelijk benaderbaar, voor henzelf, maar ook voor ouders. Ook begrijpen de huisartsen het stelsel beter en wat het de-medicaliseren en normaliseren inhoudt. De praktijkondersteuners hebben tevens kennis van de sociale kaart, waardoor huisartsen ontlast worden in het zoeken naar de juiste hulp voor kinderen en gezinnen. De resultaten en problematiek worden in een app gemonitord (anoniem), waarmee gegevens en cijfers worden verzameld. Er is middels deze constructie een brug geslagen tussen het CJG en de huisartsenzorg. “Hulp wordt sneller aangeboden doordat de lijnen korter zijn.” Huisartsen zitten vaak in gezondheidscentra waar andere disciplines gevestigd zijn (zoals een fysiotherapeut en een diëtist), wat het makkelijker maakt om met elkaar te overleggen en af te stemmen (met toestemming van de patiënt). De praktijkondersteuner voor volwassenen die een ouder ziet met bijvoorbeeld een burn-out, vraagt of het kind misschien in gesprek zou willen met de POH-jeugd, en vice versa. De huisarts was altijd de verwijzer, maar dit verschuift; de school en de CJG-coaches verwijzen ook naar de POH-jeugd.

Terug naar boven

Waar is de CJG praktijkondersteuner trots op?

“Wij zijn trots op het aantal patiënten dat we zelf kunnen helpen binnen de praktijken. ”

“Ouders van kinderen uit dezelfde klas adviseren elkaar om naar de POH-jeugd te gaan voor hulp.” Dat is een positief signaal. Daarnaast vinden huisartsen het fijn dat de POH-jeugd werk uit handen neemt en handelingsperspectief kan bieden bij onderwerpen als kindermishandeling. De POH-jeugd vergroot de bewustwording bij huisartsen omtrent zaken zoals de kindcheck. Dat heeft een grote meerwaarde.

Lees ook het artikel De CJG praktijkondersteuners jeugd in beeld.

Terug naar boven

Welke vraagstukken zijn bij deze variant van belang?

Heldere doelstellingen

Er is niet een stuk opgesteld dat door alle huisartsen is gelezen en vastgesteld bij aanvang van het initiatief. Er werd als gezamenlijk doel gesteld om de jeugdhulp dichtbij te brengen. Dit werd omarmd door alle partijen. De gemeente heeft het CJG gemandateerd en er wordt ook verantwoording afgelegd door het CJG. De gemeente heeft bewust gekozen om het CJG centraal te stellen. “Het CJG is de transformator, de innovatieve instelling die de brede toegang moet waarborgen.”

Inzicht in de context

Het is belangrijk dat de samenwerking tussen de praktijkondersteuners en de huisartsen vorm krijgt op basis van de relatie en dat er sprake van maatwerk is bij de implementatie en uitvoering van de POH-jeugd. Huisartsen kunnen ervoor kiezen gebruik te maken van het aanbod (POH-jeugd) om laagdrempelige zorg aan te bieden aan hun patiënten. In iedere wijk spelen andere problemen en zijn er andere zorgbehoeften en dus andere verwijzingen nodig.

Samenwerking

De samenwerkingspartners in de wijk zijn onder andere het CJG-team en de basisinfrastructuur; dit verloopt goed. “We zeggen tegen huisartsen dat het fijn is dat ze een kamer beschikbaar stellen, maar dat het pas echt gaat werken als je samen een kop koffie drinkt.” In de praktijken waar dat laatste het minst gebeurt, verloopt de samenwerking moeizamer. De POH-jeugd en huisartsen worden aangemoedigd om elkaar op te zoeken en te spreken. Door middel van teamwork en overleg kan de beste zorg worden verleend.

Het ingekochte zorgaanbod is groot en breed. Dat is nu ondergebracht in een app (Hulp In Beeld), zodat iedereen het zorgaanbod gemakkelijk kan vinden. “Als een POH-jeugd zoekt op dagbesteding, dan verschijnen alle mogelijkheden.” Dat is helpend. Er wordt ook veel aan elkaar gevraagd en onderling uitgewisseld.

Regie en verantwoordelijkheid

De POH-jeugd wordt vanuit het CJG gedetacheerd bij de huisarts en registreert in het systeem van de huisarts. Als de cliënt het wil, dan wordt hij of zij aangemeld bij het CJG. Er wordt nauw overlegd met de huisarts. Iedereen heeft een eigen beroepsverantwoordelijkheid, maar iedereen draagt ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de zorg aan de cliënt.

Functieprofiel

Vanuit een werkgroep POH-jeugd is een functieprofiel opgesteld. Een van de punten hieruit is dat de functie een combinatiefunctie moet zijn van verschillende werkzaamheden. De gedragswetenschappers hebben primair drie taken: werkbegeleiding geven aan teams, POH-jeugd taken en een bijdrage leveren aan beleids- en methodiekontwikkeling  en het op organisatieniveau inbrengen van actuele gedragswetenschappelijke kennis en expertise. “We geloven in de cocktail van die drie taken.” “Het is leuk om de kennis die je opdoet als POH-jeugd te delen met anderen, want je bent constant in ontwikkeling.” Het helpt ook bij het doorverwijzen: “Als je ook in een CJG-team werkt als werkbegeleider, dan heb je goed zicht op wat er speelt in de wijk en wat er aan expertise bij collega’s zit.”

Financiering en juridische kaders

“We hebben een detacheringsovereenkomst. De financiering verschilt per praktijk en per gemeente.” Het werk van de POH-jeugd betreft niet alleen jeugdhulp, maar ook huisartsenzorg (systemisch en preventief).

Dossiervorming en logistiek

De POH-jeugd maakt deel uit van de huisartsenpraktijk en registreert in het huisartsensysteem. Als een cliënt wordt aangemeld bij het CJG, dan wordt dat in een apart systeem geregistreerd. In de praktijk vormt dit geen knelpunt.

Kleine huisartsenpraktijken kampen soms met ruimtegebrek, waardoor er niet alle dagdelen plek is voor de POH-jeugd. Dit wordt opgelost doordat praktijken met elkaar samenwerken. “Je hebt huisartsen die delen.” Er worden dan  aparte overlegmomenten ingepland tussen de huisartsen en de POH-jeugd.

>> Bekijk uitleg bij alle vraagstukken die komen kijken bij jeugd-ggz ondersteuning in het voorveld

Meer informatie

Bovenstaand stuk is opgesteld door het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie in samenwerking met Lonneke Houppermans (POH-jeugd), Elisabeth Langeler (POH-jeugd) en Femke van het Nederend (manager Kwaliteit en Innovatie).

Neem voor meer informatie contact op met Lonneke Houppermans, Elisabeth Langeler of Femke van het Nederend.

Laatste update: december 2019

Reageren

Kunnen we deze tekst verbeteren, of vond u niet precies wat u zocht? Laat het ons weten.

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten