Samen werken, voor een psychisch gezonde jeugd

Zoeken
Generic filters
Exact matches only
Filter by Custom Post Type

Meestgezocht: ADHDAutismeBijwerkingenSertralineVluchtelingenkinderen

Van signalering en screening naar diagnostiek

Algemeen

De diagnostiek bij kinderen van 0 tot 6 jaar vraagt om specifieke kennis en methodieken die nodig zijn om de vroege normale en ver-/gestoorde ontwikkeling in samenhang met de omgeving goed te kunnen beoordelen. De veelheid en diversiteit aan ontwikkelingsdomeinen en kindfactoren die betrokken zijn bij het ontstaan van problemen en stoornissen, samen met factoren in de omgeving vereisen multidisciplinaire samenwerking waarbij over de grenzen van de eigen discipline heen wordt gekeken. Diagnostiek en behandeling van jonge kinderen met psychopathologie vinden meestal plaats in gespecialiseerde centra. Signalering en screening worden vooral gedaan door jeugdartsen, huisartsen, en kinderartsen/-neurologen, maar ook door professionals uit wijkteams en de kinderopvang. Het Kompas kinder- en jeugdpsychiatrie kan hierbij een hulpmiddel zijn.

Signalering en screening

Deze fase is vooral gericht op het vroeg signaleren van (risico’s op) psychische en ontwikkelingsproblemen of stoornissen en van risico’s binnen de leef-/opvoedingsomgeving. Alle zorgprofessionals die direct of indirect via de ouders in contact komen met jonge kinderen spelen hierin een belangrijke rol. Gegevens van het consultatiebureau en screeningsinstrumenten zijn heel behulpzaam om te helpen beslissen voor welke kinderen nadere specialistische diagnostiek nodig is. In de screeningsfase verdienen brede instrumenten die niet zijn toegespitst op een bepaald type stoornis de voorkeur omdat dit de kans verkleint dat te snel in een bepaalde richting wordt gedacht op basis van eenzijdige informatie (Gieserman Kiss et al., 2017). Met screeningsinstrumenten kunnen uiteraard nog geen diagnostische uitspraken gedaan worden (Gilliam & Mayes, 2004).
Screeningsinstrumenten dienen kort, gemakkelijk voor ouders te begrijpen, en bovendien snel en efficiënt te scoren te zijn (Gieserman Kiss et al., 2017). Voorbeelden hiervan zijn het Van Wiechenschema en de CoSoS (Communicatieve en Sociale ontwikkelingsSignalen) gebruikt op consultatiebureaus, de BITSEA (Brief Infant-Toddler Social and Emotional Assessment), en de SDQ (Strengths and Difficulties Questionnaire), en ook de OBVL (Opvoedingsbelasting vragenlijst) of de OBVL-K (verkorte versie).

Doel Instrument Leeftijdsrange Tijdsduur afname Opmerkingen
Breed spectrum sociaal-emotionele en competentie ontwikkeling BITSEA
Brief Infant-Toddler Social and Emotional Assessment
1-3 jaar 5-7 min Goede criterium-gerelateerde en construct validiteit.
Goede korte versie van de ITSEA.
Screening/diagnose van delier. PAED
Pediatric Anaesthesia Emergence Delirium scale
1,5-6 jaar 5 min
Trauma/
mishandeling/
misbruik
SPUTOVAMO Signaleringsprotocol kindermishandeling voor de acute hulp

CARE-NL
Child Abuse Risk Evaluation

0-18 jaar

 

0-18 jaar

10 min

 

Ongespecificeerd

Af te nemen door artsen en verpleegkundigen.

 

Voor diverse beroepsgroepen.

Autismekenmerken M-CHAT
Modified Checklist for Autism in ToddlersCoSos
Communicatieve en Sociale OntwikkelingssignalenSCQ
Social Communication Questionnaire
(Vragenlijst Sociale Communicatie)
18-24 mnd

0-3 jaar

Vanaf 4 jaar

5-10 min

30 min

10 min

Voorheen ESAT (Early Screening of Autistic Traits genoemd).
In te vullen door hulpverlener n.a.v. antwoorden van ouders en eigen observaties.Betrouwbaarheid, begripsvaliditeit en criteriumvaliditeit: niet bekend.
Slaap CSHQ 
Children’s Sleep Habits Questionnaire
4-10 jaar 10 min
Eet- en voedingsproblemen MCH
Montreal Children’s Hospital Feeding Scale.
Ouders/gezin OBVL of OBVL-K
Opvoedingsbelasting
vragenlijst
0-18 jaar 10 min Betrouwbaarheid, begrispvaliditeit en criteriumvaliditeit: niet bekend.
VGFO
Vragenlijst Gezinsfunctioneren Ouders
0-18 jaar 10 min Multi-probleemgezinnen

Tabel 1. Overzicht van veel gebruikte screeningsinstrumenten (zowel algemene als specifieke). 

Noot: Van sommige instrumenten zijn de psychometrische kwaliteiten nog maar net bewezen, of (Nederlandse) normgegevens nog niet beschikbaar en/of afgeleid uit internationaal onderzoek. Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie pretendeert niet volledig en uitputtend te zijn. Deze beschrijving kan beschouwd worden als de stand van zaken op het gebied van wetenschappelijk onderbouwd ontwikkelingsonderzoek bij het jonge kind op het moment van opstellen van deze tekst.

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten