Samen werken, voor een psychisch gezonde jeugd

Zoeken
Generic filters
Exact matches only
Filter by Custom Post Type

Meestgezocht: ADHDAutismeBijwerkingenSertralineVluchtelingenkinderen

K-EET verbetert de hulp voor kinderen en jongeren met een eetstoornis

Meisje Voeten Weegschaal

Kinderen en jongeren met een eetstoornis – of een kwetsbaarheid daarvoor – verdienen eerdere herkenning van hun probleem, beter begrip en effectievere behandeling. Vroegtijdig herkennen en behandelen leidt namelijk tot minder lijden, minder maatschappelijke kosten en minder ernstig zieke patiënten. Daarom heeft minister De Jonge K-EET opgericht, de landelijke Ketenaanpak EETstoornissen. Binnen K-EET werken professionals en ervaringsdeskundigen samen aan oplossingen voor hardnekkige problemen in de ‘keten’ van eetstoornissen.

Meisje Voeten Weegschaal

Dat kinderen en jongeren kunnen overlijden als gevolg van een eetstoornis, met name anorexia nervosa, is een moeilijk te accepteren realiteit. Een deel van deze kinderen en jongeren is met kennis, vaardigheid en soms creativiteit te helpen, in sommige gevallen is er nog geen passend antwoord. Als ouders, leerkrachten, professionals en anderen rondom het kind een eetstoornis tijdig herkennen, kan hij of zij de best werkzame behandeling krijgen en voorkomen we een lang ziekteproces. Vooral bij kinderen en jongeren is de kans op herstel groot. Sommigen van hen worden toch ernstig ziek, en dat zorgt voor gevoelens van machteloosheid en wanhoop, bij henzelf, bij hun naasten en bij behandelaren.

Er is direct ruimte gecreëerd voor een aantal hooggespecialiseerde somatisch psychiatrische behandelplekken. Ook is gewerkt aan een landelijke leidraad voor het voorkomen, verminderen en toepassen van dwangvoeding. Daarmee was de ketenproblematiek nog niet opgelost. K-EET ontwikkelde samen met professionals en ervaringsdeskundigen verschillende bouwstenen die met elkaar de toegang voor kinderen, ouders en verwijzers tot de beschikbare kennis en kunde over eetstoornissen regelen in de vorm van voorlichting en informatie, begeleiding, behandeling en nazorg.

Peter Dijkshoorn, betrokken bij K-EET

De oplossingen van K-EET

Met de oplossingen:

  • kunnen kinderen en jongeren een betere en snellere verwijzing in de buurt krijgen (niet het hele land door reizen)
  • komt er een overzicht van het behandelaanbod in de regio
  • kunnen professionals en anderen eetproblemen vroeger en beter herkennen
  • is er meer aandacht voor co-morbiditeit
  • is er een aanzet om eetstoornissen beter bespreekbaar te maken (destigmatisering)

Na drie jaar moet een zichtbare ontwikkeling in gang gezet zijn naar steeds minder ernstig zieke patiënten met een eetstoornis. Er is dan ruimte gecreëerd voor ervaringsdeskundigen, behandelaars en wetenschappers om dit doel te bereiken.

>> Lees het volledige plan van K-EET

Aanpak: zes bouwstenen

K-EET stelt voortdurend de vraag: wat gaan patiënten (en hun naasten) hiervan merken? De aanpak bestaat uit zes bouwstenen. Dit zijn oplossingsrichtingen, uitgewerkt in activiteiten op een routekaart voor drie jaar.

Binnen sterke regionale netwerken kunnen professionals eetstoornissen eerder herkennen en verwijzing en triage goed organiseren. Verder draagt (boven)regionale netwerkzorg bij aan het sneller (en beter) verspreiden van kennis van diagnostiek en behandeling door scholing en professionele intervisiegroepen en het organiseren van consultatie en advies. Zo’n netwerk kan zorgen voor overzicht in het beschikbare behandelaanbod (zorgkaart), kan gericht onderzoek uitzetten en zwakke plekken in de keten zichtbaar maken. Het kind, de jongere en zijn of haar ouders kan vaker hulp binnen de regio krijgen en hoeft in mindere mate door het land te reizen voor een passend aanbod.

Aanpak

K-EET kiest voor een bovenregionale aanpak vanwege het volume van de zorgvraag en de schaal van organisatie. Dat wil zeggen dat de versterking zich richt op ongeveer zes regio’s, die samen 42 gemeentelijke regio’s omvatten. De bouwsteen richt zich vervolgens op de vorming en versterking van een (boven)regionaal netwerk. De andere bouwstenen helpen om het (boven)regionale netwerk te ‘voeden’ met:

  • kennis (datafeedbacksysteem, NAE)
  • belangrijke informatie (uit de enquêtes en regioscan)
  • ingrediënten voor een regionaal scholingsplan
  • aansluiting op de andere regio’s (implementatie van het zorgprogramma)

Er zijn in Nederland diverse goede voorbeelden van netwerkzorg, waaronder ParkinsonNet , het autismenetwerk en SUPRANET GGZ. K-EET put uit de bruikbare elementen hiervan.

Resultaten tot dusver…

>> Lees het persbericht van de start van de eerste twee pilots
>> Lees ook de ‘vragen en antwoorden’ over de werking van de pilots
>> Lees de interviews over netwerksamenwerking in ‘t Gooi en in Noord-Holland Noord

Terug naar boven

Het doel van deze bouwsteen is om te voorkomen dat jongeren langer in hun ziekteproces blijven, door eerder tot herkenning te komen, tijdig te starten met behandeling en beter om te gaan met behandelcapaciteit. Dit kan eveneens leiden tot een afname van de wachttijd.

VIBES: Vroeg Interventies Bij EetStoornissen

Een vroeg-interventie bij kinderen en jongeren met anorexia nervosa is van groot belang. Eetstoornis centra Rintveld en Ursula slaan samen met het Erasmus MC de handen ineen en starten vanaf oktober 2021 met een pilot voor een nieuwe vorm van vroeg interventie: VIBES. Het doel van VIBES is om ouders van kinderen en jongeren bij wie Anorexia Nervosa pas kortgeleden gediagnosticeerd is, op een coachende manier hun kind te helpen herstellen. Door de interventie goed af te stemmen op de behoeftes van de deelnemende gezinnen, boeken zij in een beperkt aantal sessies grote vooruitgang, zodat ze weer zonder hulp verder kunnen.

Aanpak

  • Voormeting met behulp van een QuickScan Zorgstandaard (ZS) om in kaart te brengen: 1) opleiding en nascholing zorgprofessionals en 2) een inventarisatie van het behandelaanbod van de behandelinstellingen eetstoornissen
  • Verbeterplan en keuze voor implementatiestrategie op basis van de regioscan en verbeterprioriteiten
  • Nameting na invoering verbeterplan om te bepalen welke verbeteringen in de opleidingen van professionals en het behandelaanbod bij behandelende instellingen hebben gerealiseerd.

K-EET richt zich eerst op professionals die momenteel werkzaam zijn in, of een opleiding volgen voor een positie in de tweede en derde lijn, vervolgens de eerste/anderhalfde lijn en de “gatekeepers” in de nulde lijn.

Bijeenkomsten van de belangrijkste onderdelen en adviezen uit de zorgstandaard Eetstoornissen

Heeft u behoefte aan ondersteuning bij het gebruik van de zorgstandaard Eetstoornissen? Kom dan naar een bijeenkomst in één van de zeven regio’s. Samen met collega’s uit uw regio bespreekt u de belangrijkste onderdelen en adviezen uit de zorgstandaard Eetstoornissen. Ook staan we stil bij hoe we de samenwerking in de regio kunnen optimaliseren. We gaan verder de diepte in aan de hand van casuïstiek van de deelnemers.

>> Aanmelden via de website van Akwa GGZ
Accreditatie wordt aangevraagd bij de volgende beroepsverenigingen: NIP, NVvP, VGCt, V&VN, NHG, NDV, NVK. Deelname is gratis.

Terug naar boven

Het doel van deze bouwsteen is om met een actueel overzicht bij te dragen aan het verspreiden en de spreiding van werkende behandelprogramma’s over Nederland vanuit de ggz en de somatiek. Dit ondersteunt zorgprofessionals bij verwijzingen, wachtlijsten kunnen afnemen, kinderen en jongeren kunnen eerder in zorg komen, de zorgzwaarte kan afnemen en ambulante zorg kan vaker toereikend blijken te zijn. Gemeenten kunnen op basis van dit overzicht inzicht krijgen in het regionale aanbod en sturen op hiaten.

Het klinische en ambulante aanbod van behandelingen voor kinderen en jongeren met eetstoornissen en hun ouders en naasten is de afgelopen jaren veranderd, onder meer door de transitie van de jeugdhulp naar gemeenten. De NAE beschikt over een interactieve kaart van aanbieders, maar heeft onvoldoende middelen (tijd, menskracht en geld) om deze te actualiseren. Deze bouwsteen creëert een actueel interactief overzicht van zowel de kwantiteit als de kwaliteit van het huidige behandelaanbod. Zo’n actueel overzicht ondersteunt de regionale netwerkzorg en versterkt het landelijk netwerk. Het geeft zorgprofessionals, kinderen en jongeren, hun ouders, en gemeenten inzicht in het aanbod.

Daarnaast brengt dit overzicht hiaten in beeld, wat werkt als een stimulans om het huidige aanbod te spreiden over Nederland en aan te bieden volgens de Zorgstandaard Eetstoornissen. Op verschillende plekken in het land zijn de hiaten al zichtbaar, wat bijdraagt aan wachttijden. Het gaat onder meer om de intensieve ambulante behandelprogramma’s voor kinderen en jongeren en de beschikbaarheid van systeemtherapie (FBT) en CBT(-E).

Aanpak

K-EET maakt een interactieve kaart van het aanbod op het gebied van de behandeling van anorexia nervosa, boulimia nervosa, vermijdende/restrictieve voedselinnamestoornis, eetbuistoornis, en andere eetstoornissen. Deze kaart borduurt voort op de interactieve kaart van de NAE en is terug te vinden op Eetstoornissennetwerk.nl. Zorgprofessionals en instellingen melden zichzelf aan. Al het aanbod op deze website – van de nulde tot de derde lijn – zal voldoen aan de Zorgstandaard Eetstoornissen.

K-EETi: nieuwe advieslijn eetstoornissenzorg voor professionals

Kinderen en jongeren met een eetstoornis eerder herkennen, beter begrijpen en beter behandelen is een belangrijk doel binnen de jeugdhulp. Om dit mogelijk te maken is het belangrijk dat professionals toegang hebben tot relevante kennis en expertise. Daarom start landelijke ketenaanpak eetstoornissen K-EET met K-EETi: de collegiale, telefonische advieslijn voor zorg- en jeugdhulpprofessionals.

Bij K-EETi (Ketenaanpak Eetstoornissen Informatie) kun je als zorg- of jeugdhulpprofessional op toegankelijke wijze casuïstiek bespreken met een expert. De experts van K-EETi denken mee en geven praktisch en inhoudelijk advies over de zorg voor kinderen en jongeren met een eetstoornis en hun ouders. Dit helpt zorg- en jeugdhulpprofessionals beslissingen nemen. Een ander doel van K-EETi is vroegtijdige en effectieve behandeling van kinderen en jongeren stimuleren.

>> Lees meer over K-EETi
Privacyverklaring K-EETi

Terug naar boven

Er is uit onderzoek veel bekend over de incidentie, het beloop en de behandeling van eetstoornissen onder kinderen en jongeren, maar verrassend veel ook niet. Zo weten we bijvoorbeeld niet hoeveel jongeren tijdig adequaat hulp krijgen. Om steeds beter te worden in het herkennen, begrijpen en behandelen van eetstoornissen onder kinderen en jongeren is een lerend systeem nodig. Data vanuit behandelingen, onderzoeksgegevens en ervaringen van kinderen, jongeren en ouders voeden dit systeem. Het doel van het lerend systeem is om kennis en informatie op transparante wijze beschikbaar te stellen en toegankelijk te maken voor professionals, jeugdigen en hun naasten, om:

  • vroegsignalering, diagnostisering en behandeling van eetstoornissen volgens de zorgstandaard te implementeren, door te ontwikkelen en te verbeteren
  • samen met behandelaren middels scholing/training te werken aan hun competenties
  • Jongeren/ouders/naasten te informeren over wat de best passende zorg is, en hun eigen bijdrage hieraan (voorlichting, zelfmanagement versterken, therapie resultaten verbeteren)

Aanpak

K-EET richt een feedbacksysteem in op drie niveaus:

  1. datafeedbacksysteem (landelijk)
  2. professioneel feedbacksysteem (regionaal)
  3. informatiefeedback tussen professionals en patiënten, ervaringsdeskundigen en hun naasten

Datafeedbacksysteem

Instellingen die meedoen leveren data aan en krijgen feedback over de kosteneffectiviteit van de behandeling. Door het delen van deze data en de feedback leren de instellingen om gezamenlijk beter te worden en te blijven. K-EET start met een kleine groep van instellingen en breidt deze in de loop van de tijd uit.

Professioneel feedbacksysteem

K-EET zet het professionele feedbacksysteem op naar het voorbeeld van CBT-e en implementeert deze tijdens de regionale scholing. Binnen het regionale netwerk zijn in de regio’s trekkers verantwoordelijk voor het bijeenbrengen van groepen behandelaars. Zij komen na hun scholing op regelmatige basis bijeen om diagnostiek & behandelingen te bespreken. K-EET bevordert het systeem door het onderdeel te maken van de regionale scholing.

Patiëntinformatie – professional feedbacksysteem

K-EET verkrijgt veel informatie over kwaliteit vanuit ervaringen van patiënten, ouders van patiënten en de ervaringskennis van ervaringsdeskundigen. Daarnaast leveren de hulplijn van de Stichting Weet en de zelfhulpsites zoals 99gram en Proud2Bme informatie op. Tot slot kan de Session Rating Scale vanaf de scholing meelopen met een behandelaar en jeugdige, evenals vragenlijsten voor jongeren en ouders over de geleverde zorg aan het eind van de behandeling. K-EET verzamelt, deelt en verwerkt deze feedback in voorlichtingsmaterialen, en deelnemers aan de regionale meet-ups kunnen het bespreken.

Terug naar boven

Een eetstoornis is een psychische aandoening, waarover negatieve vooroordelen en negatieve stereotyperingen in omloop zijn. Deze stigmatisering kan leiden tot sociale afwijzing en uitsluiting. De belangrijkste vooroordelen (Van Weeghel et al, 2016, p. 22):

  • Mensen met een psychische aandoening zijn onvoorspelbaar en niet in staat sociale rollen naar behoren te vervullen.
  • Mensen met een psychische aandoening zijn zelf verantwoordelijk voor hun toestand.
  • De aandoening is chronisch en de prognose is slecht.

Hoewel het onderzoek naar het effect van (zelf)stigmatisering bij eetstoornissen vrij beperkt is, heeft stigmatisering effect op het proces van erkenning, herkenning, begeleiding en herstel (Stuart et al. 2012).

Het is belangrijk stigmatisering van eetstoornissen te tegen te gaan en normalisering te bevorderen, zowel op maatschappelijk als op individueel niveau. Dit kan door het bespreken van eetstoornissen (en ander psychische problemen) en het geven van voorlichting daarover. Dit helpt kinderen, jongeren en hun ouders door te normaliseren, ondersteunt hen bij het vinden van goede zorg, en bevordert succesvol herstel (Doley et al, 2017). Daarnaast helpt het zorgprofessionals om het belangrijke werk met trots en plezier te doen. En zorgt berichtgeving over mogelijkheden tot herstel voor bredere maatschappelijk acceptatie.

Aanpak

Een belangrijk onderdeel van de aanpak is het bewust inzetten van een realistisch frame in de berichtgeving rondom eetstoornissen. Realistisch kan bijvoorbeeld zijn: de percentages van overlijden, genezing en herstel noemen, en wat daarbij van invloed is. Zo is de kans op herstel bij anorexia nervosa op de lange termijn groter bij tijdige herkenning en adequate behandeling. Realistisch betekent ook duidelijkheid scheppen over wat bekend is, en wat niet als het gaat om de prevalentie en het beloop van een eetstoornis. Ook is het belangrijk voor een meer realistische beeldvorming rondom met name anorexia nervosa, om de rol en verantwoordelijkheid van verschillende media te bespreken.

Daarnaast moet er aandacht komen voor de inzet van ervaringsdeskundigheid. Hoewel de professionalisering van ervaringsdeskundigheid nog in volle gang is (er is nog geen beroepsregister), zetten al veel gespecialiseerde instellingen ervaringsdeskundigheid op het gebied van eetstoornissen in. Ervaringsdeskundigen kunnen hun eigen verhaal over hun stoornis en herstel vertellen, om anderen te ondersteunen bij hun eigen herstel (zie Beroepscompetentieprofiel Ervaringsdeskundigheid, 2013). Dit draagt ook bij aan het reframen van eetstoornissen en vormt een belangrijke en aanvullende kennisbron in scholing en voorlichting.

Terug naar boven

Het doel van deze bouwsteen is om opnames met dwangvoeding zoveel mogelijk te voorkomen, de duur van eventuele dwangvoeding zoveel mogelijk te verkorten en de bijbehorende zorg te verbeteren door landelijke expertise samen te brengen, kennis te delen en deze verder te ontwikkelen. Het doel is ook om de draagkracht van de zorgprofessionals en de beschikbaarheid van plaatsen inzichtelijker te maken en te vergroten door betere spreiding, intervisie en samenwerking middels consultatie.

Een gedwongen opname, soms zelfs met dwangbehandeling is voor kinderen en jongeren met een eetstoornis en hun naasten zeer ingrijpend. Wanneer dwangvoeding toch nodig is, is het doel om deze zo kort en humaan mogelijk in te zetten en de opnames zo kort mogelijk te laten duren en om goed om te gaan met schaarse middelen. Dat vraagt kennisdeling, samenwerking en transparantie tussen de BOPZ-geoormerkte opnameafdelingen en kinderafdelingen van ziekenhuizen. Er is nog veel wat we onvoldoende weten, met name in de combinatie van eetstoornissen met andere psychische en somatische problemen. Daarnaast kunnen professionals nog veel leren van elkaars expertise en werkwijze.

Aanpak

De aanpak richt zich op het versterken van een landelijk lerend netwerk.

Er komt een landelijk expertisecentrum, dat kennis en expertise op het gebied van zeer complexe casuïstiek bundelt, kennisdeling intensiveert en kennisontwikkeling bevordert. Ook komt er een landelijke leidraad, een bundeling van de beschikbare expertise over het voorkomen, verminderen en toepassen van dwangvoeding.

De leidraad helpt afdelingen die dwangvoeding inzetten (BOPZ/ MPU/kinderafdelingen van ziekenhuizen) bij het toepassen van de inzichten. Door afspraken te maken over de duur, door externe expertise in second opinions in te zetten en door te leren van complexe casuïstiek, kunnen zij knelpunten verminderen.

Resultaten tot dusver…

>> Leidraad bij het voorkomen, verminderen en toepassen van dwang(sonde)voeding bij eetstoornisproblematiek

>> Bijbehorende vragen en antwoorden

>> ‘Voortdurend puzzelen om voor iedereen een plek te creëren’ (De Psychiater, maart 2021)

Terug naar boven

Meer informatie

Voor vragen over dit project kunt u contact opnemen met Monika Scholten via keet.aanpak@gmail.com.

Logo van K-EET

Handige links

Voor jongeren, ouders, broertjes en zusjes
Voor professionals
Voor scholen

    Reageren

    Kunnen we deze tekst verbeteren, of vond u niet precies wat u zocht? Laat het ons weten.

    Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

    De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

    Sluiten