Autismespectrumstoornissen bij kinderen en adolescenten

Autisme, of Autismespectrumstoornis (ASS) is een levenslange ontwikkelingsstoornis die invloed heeft op alle levensgebieden. Bij iemand met autisme is de prikkel- en informatieverwerking in de hersenen verstoord. De informatie die via de zintuigen binnenkomt wordt op een andere manier verwerkt. Mensen met autisme hebben vooral moeite de losse details die ze waarnemen tot een samenhangend geheel te maken. Zie het als een puzzel waar alle stukjes van aanwezig zijn, maar waarvan het voorbeeld ontbreekt. Door het gebrek aan samenhang heeft zo iemand moeite om de wereld om zich heen te begrijpen.


Kinderen en jongeren (en volwassenen) met ASS hebben problemen in de sociale omgang, de communicatie en het inlevingsvermogen. Daarnaast hebben ze beperkte interesses en gedrag. Ook is er vaak sprake van over- of ondergevoeligheid voor zintuiglijke prikkels, al is dit geen formeel kenmerk van ASS.

Wat zijn de meest voorkomende problemen bij autisme?

Een stoornis in het autistisch spectrum heeft gevolgen voor:

  • Sociale relaties

Kinderen met ASS hebben moeite met het ontwikkelen van relaties met leeftijdsgenootjes, het delen van eigen interesses met anderen en het interpreteren van non-verbaal gedrag (gebaren, gezichtsuitdrukkingen e.d.). Daarmee komen ze vaak ‘stug’ en ongeïnteresseerd over terwijl ze dat niet zijn. In het contact is er vaak sprake van eenrichtingverkeer: de jongere met autisme vraagt bijvoorbeeld niet spontaan aan een ander hoe het gaat of blijft doorpraten over een onderwerp dat hem interesseert zonder te merken dat de ander het niet boeiend vindt. Jeugdigen met ASS hebben ook moeite de juiste rol toe te kennen aan verschillende personen. Dit kan in de praktijk betekenen dat ze bijvoorbeeld te open zijn in aanwezigheid van vreemden of juist te gesloten bij goede bekenden.

  • Taal- en spraakontwikkeling

De spraakontwikkeling kan bij kinderen met autisme langzamer verlopen dan normaal. Een deel van de kinderen met autisme en een verstandelijke beperking leert nooit spreken. Kinderen met ASS en een normaal algemeen ontwikkelingsniveau leren meestal goed spreken, maar bij hen hoor je vaak wel een monotone intonatie of opvallend woordgebruik (bijvoorbeeld zinnen blijven herhalen of onbestaande woorden gebruiken). Daarnaast nemen ze taal erg letterlijk. Ze begrijpen beeldspraak en spreekwoorden vaak niet, wat kan leiden tot angst (bijvoorbeeld een jongen die ’s avonds niet naar buiten durfde omdat ‘de nacht ging vallen’).

  • Stereotypieën, beperkte interesses en moeite met verandering

Sommige kinderen met ASS, vooral die met een lager IQ, ´fladderen´met de handen of armen, springen bij opwinding, lopen op hun tenen of maken stereotiepe (zich herhalende) bewegingen.

Jeugdigen met ASS zijn meer gericht op het waarneembare en op details en minder op de bedoeling of betekenis achter de waarneembare zaken. Daardoor hebben ze veel moeite om overzicht te houden en hebben ze veel structuur nodig. Gevolg is dat kinderen en jongeren met ASS, ook die met een normaal of hoog IQ, sterk gehecht zijn aan vaste routines en rituelen. Ze kunnen er slecht tegen wanneer er dingen veranderen of anders verlopen dan ze gewend zijn. Dat kan zorgen voor angst of woede en driftaanvallen. Ook kan er sprake zijn van een eenzijdige of zeer beperkte belangstelling voor bepaalde onderwerpen, zoals een fascinatie voor treinen, computers of landkaarten.

  • Gevoeligheid voor zintuiglijke prikkels

Onder prikkels verstaan we datgene wat een kind hoort, ziet, voelt, proeft of ruikt, maar ook wat er intern bij het kind zelf opkomt. Kinderen met ASS kunnen op een afwijkende manier omgaan met zintuiglijke prikkels. Ze kunnen veel minder gevoelig zijn voor prikkels (nauwelijks reageren op pijn bijvoorbeeld of in de klas niet reageren op een opmerking van de leerkracht die voor alle kinderen bedoeld is) of juist extra gevoelig zijn voor of gericht zijn op bepaalde prikkels (bijvoorbeeld overgevoeligheid voor pijn, harde geluiden, of gefascineerd zijn door aanraking van zachte stoffen, of door schitteringen van een spiegel).

  • Motoriek

Een groot aantal kinderen met ASS beweegt zich houterig, krampachtig (soms fladderen ze met de handen, lopen op hun tenen of springen bij opwinding).

  • Cognitieve ontwikkeling en leerproblemen

ASS komt voor bij kinderen met alle niveaus van intelligentie, maar 40 tot  60% van de mensen met een ASS heeft ook een verstandelijke beperking, vooral degenen met klassiek autisme. Daarnaast hebben kinderen met ASS een verhoogde kans op een specifieke leerstoornis als dyslexie of dyscalculie. Ook hebben ze moeite met het toepassen van kennis uit de ene situatie in de andere, m.a.w. ze hebben moeite met generalisatie van kennis en vaardigheden. Daarnaast zijn er gevallen met hyperactiviteit of angststoornis, dat ook het leren kan belemmeren.

  • Zelfbeeld

Kinderen en jongeren met ASS en een normale/hoge intelligentie zien dat ze anders zijn dan anderen. Naarmate ze vaker reageren op een manier die de buitenwereld niet begrijpt of afkeurt (en ze daarop aanspreekt) kunnen gevoelens van onbehagen en angst ontstaan. Kinderen of jongeren met ASS hebben daarom meer dan gemiddeld last van faalangst en hebben vaak een negatief zelfbeeld.

  • Fantasie

Voor veel kinderen met ASS is de grens tussen fantasie en realiteit niet duidelijk. Als ze bijvoorbeeld iets engs zien op tv kunnen ze niet tegen zichzelf zeggen: het is maar een film. Angst is het logisch gevolg.

Wat zijn de voordelen van autisme?

  • Stiptheid: kinderen met ASS gedijen het best bij regelmaat
  • Afspraak is afspraak
  • Heeft vaak veel kennis van bepaalde zaken, kan zich goed focussen en wil graag alles van een onderwerp weten
  • Onverstoorbaar doorwerken
  • Eerlijkheid: een kind/jongere met ASS mist vaak het filter van sociale wenselijkheid en zegt daarom wat hij vindt, is recht door zee
  • Groot analytisch denkvermogen
  • Een goed oog voor detail
  • Goed geheugen
  • Kan prima zelfstandig werken, graag zelfs
  • Is beleefd: dit is aangeleerd gedrag en zal dus altijd toegepast worden
  • Is zichzelf, kan ook niet anders
  • Begrijpt schema’s goed, denkt vaak in beelden
  • Snel veranderingen opmerken: want de wereld klopt niet meer bij het beeld dat hij/zij daarvan heeft
  • Humor: ze hebben over het algemeen een groot gevoel voor humor
  • Goed omgaan met computers: computers zijn dingen die ze snel begrijpen zonder de moeilijkheden van persoonlijke communicatie en verder verdiepen veel jongeren met ASS zich in computertechnologie dat samen met hun oog voor details echte computerfenomenen kan opleveren
Deel deze pagina via:
Reageren

Kunnen we deze tekst verbeteren? Ontbreekt het aan inhoud, of vond u niet precies wat u zocht? Laat het ons weten.

 
Annuleren

Mogen we je vragen een beknopt profiel aan te vragen?

Niet verplicht, wel zo handig voor de andere leden om te zien wat je betrokkenheid bij het Kenniscentrum inhoudt.

Let op: deze informatie wordt niet getoond aan niet geregistreerde bezoekers en wordt verder nergens voor gebruikt zonder jouw expliciete toestemming.

Ik ben:

Annuleren