Samen werken, voor een psychisch gezonde jeugd

Zoeken
Generic filters
Exact matches only
Filter by Custom Post Type

Meestgezocht: ADHDAutismeBijwerkingenSertralineVluchtelingenkinderen

Rol van ouders

Voor de positie van ouders in de kinder- en jeugdpsychiatrie gelden een aantal duidelijke uitgangspunten:

  • Ouders blijven altijd verantwoordelijk voor hun kind.
  • Ouders en kinderen hebben onder normale omstandigheden bepaalde rechten, die door de hulpverleners moeten worden gerespecteerd.
  • Ouders zijn meestal experts wanneer het gaat om het kennen van de eigenschappen van het kind, zijn ontwikkeling en zijn manier van reageren op dingen die in zijn omgeving gebeuren.
  • Hulpverleners, waaronder de kinder- en jeugdpsychiater, moeten de ouders en het kind betrekken bij het stellen van de diagnose en het maken van het behandelplan. De diagnose en behandeling vinden plaats volgens erkende regels en handelwijzen, die door professionals zijn opgesteld: zogenaamde protocollen.
  • Hulpverleners bieden in wezen tijdelijke ondersteuning en moeten daarbij zo veel mogelijk samenwerken met de ouders en de jeugdigen.
  • Ouders hebben recht op het inzien van dossiers, althans bij kinderen tot 16 jaar.
  • Ouders en jeugdigen kunnen in uiterste gevallen een klacht indienen, die volgens een klachtprotocol worden behandeld.
Opvoeden is nooit een gemakkelijke taak. Er zijn opvoedkundigen die ervan overtuigd zijn dat opvoeden in deze tijd - in deze maatschappij - moeilijker is dan vroeger. Kinderen ervaren meer uitdagingen en meer prikkels. Er worden soms sociale vaardigheden verwacht waar kinderen nog helemaal niet over beschikken. Ook moeten kinderen tegenwoordig steeds vroeger steeds meer keuzes maken. Voor een aantal kinderen zijn die keuzemogelijkheden er volop, andere kinderen hebben minder speelruimte. Maar kinderen zijn via de media en omgeving wel van alle mogelijkheden op de hoogte. Dat kan soms confronterend zijn. Daarnaast konden ouders voorheen nog putten uit de eigen opvoeding maar nu is dat een stuk lastiger. Bovenstaande geldt voor het opvoeden in het algemeen. Nog moeilijker wordt het wanneer ouders een kind hebben dat zich afwijkend ontwikkelt en dat extra zorg nodig heeft. De opvoeding van zo'n kind vereist extra vaardigheden, extra inspanning en extra tijd, zonder dat dit altijd leidt tot het resultaat dat men verwacht of waarop men hoopt. Vooral wanneer kinderen een blijvende psychische beperking blijken te hebben, komt dat vaak hard aan. Plannen die ouders met de rest van hun leven hadden, lijken opeens niet meer mogelijk. De kinderen leggen een flink beslag op hun leven. Kinderfeestjes, het schoolleven, de vakanties, alles wordt anders dan gedacht. Ouders raken voor hun gevoel afhankelijk van hulpverleners en instanties, die men eigenlijk liever buiten de deur had willen houden. Daarnaast krijgen ouders vaak te maken met een hoop regelwerk. Niet zelden raakt men daarin verstrikt.
Terug naar boven
Vaak voelen ouders ook dat zij van de omgeving (bijvoorbeeld de buren, de familie, soms de media of de politiek) de schuld krijgen voor het probleem van hun kind. Die schuldgevoelens worden nog eens versterkt wanneer blijkt dat hun kind zich op school, op de sportclub of in de omgang met andere kinderen 'weer eens niet heeft gedragen zoals het hoort'. Het kind vertoont gedragsproblemen, is buitensporig druk, boos en opstandig, of is juist teruggetrokken, angstig en depressief. Als ouders zichzelf al niet afvragen of zij iets verkeerd hebben gedaan waardoor het kind zich zo gedraagt, worden zij door hun omgeving beschuldigd. Vaak krijgen zij immers te horen dat lastige kinderen een stevige aanpak nodig hebben en dat de ouders daarin dus falen. Ook wanneer duidelijk is dat de afwijking van het kind een medische oorzaak heeft, neemt dit vaak de schuldgevoelens nog niet weg. Veel ouders kunnen niet op tegen de overheersende publieke opinie. Ze zijn er onzeker over of ze wel goed op het kind reageren en of ze door hun optreden de problemen niet verergeren. Ze voldoen niet aan de norm van 'het normale gelukkige gezin'. Ook vinden ze het vervelend dat het gedrag van hun kind belastend is voor hun vriendjes of voor de mensen bij wie zij met hun 'afwijkende' kind op bezoek zijn. Vaak sluiten zij zich daarom af voor hun omgeving. Dat leidt meer dan eens tot isolement, waardoor de problemen van het hele gezin alleen maar erger worden. Alle professionals werken intensief samen met de ouders en de kinderen. De ouders moeten worden erkend als experts met betrekking tot kennis over de ontwikkeling van hun kind. De ouders kennen het kind over het algemeen het beste en weten hoe het op prikkels vanuit de buitenwereld reageert. De professionals moeten de ouders in deze rol erkennen en, wanneer nodig, raadplegen. De ouders worden over het algemeen ook betrokken bij de behandeling van hun kind:
  • toezicht op het juiste gebruik van medicatie;
  • het opvangen van signalen over bijwerkingen van medicijnen;
  • signaleren van ontwikkelingen bij het kind;
  • ondersteuning van het kind bij de behandeling;
  • eventueel training in aangepaste opvoedingsvaardigheden die een goede uitwerking op het kind hebben.
De ouders blijven uiteindelijk verantwoordelijkheid houden voor hun kinderen, en als het even kan dan laten de professionals de ouders en hun kind weer met rust. Bemoeienis van de professional is immers gericht op het bewerkstelligen van een situatie waarin ouders en kind geheel of betrekkelijk zelfstandig verder kunnen. In uitzonderlijke situaties, wanneer er een Onder Toezicht Stelling (OTS) is uitgesproken door de kinderrechter, wordt het gezag over of de verantwoordelijkheid voor het kind gedeeld met de gezinsvoogd.
Terug naar boven
Ouders aarzelen vaak een tijd voordat zij een hulpverlener inschakelen. Bijvoorbeeld wanneer er sprake is van gedragsproblemen, stemmingsstoornissen of overmatige angst. Ouders vinden over het algemeen dat zij dat soort problemen zelf op moeten lossen. Zij willen anderen daar niet mee lastig vallen. Tegenwoordig kunnen ouders steeds beter terecht bij (huis)artsen en medewerkers van het consultatiebureau met hun bezorgdheid. Dat kan dan leiden tot een goed gesprek. Voor sommige ouders betekent de stap naar een 'psychiater' een enorm hoge drempel. Met name vaders blijken nog wel eens problemen te hebben met de gang van hun kind naar een 'zielenknijper'. Dat gevoel is nog gebaseerd op het idee dat een psychiater mensen behandelt die 'gek' en soms zelfs 'gevaarlijk' zijn of op zijn minst 'niet helemaal normaal'. Gelukkig ligt dat in de praktijk wat anders. De behandeling van psychische aandoeningen is tegenwoordig een volkomen aanvaard specialisme, gebaseerd op medisch-wetenschappelijke kennis. Ouders en andere betrokkenen moeten er van doordrongen zijn dat het beter is vroeg om hulp te vragen dan de zaken te laten lopen. Dit is belangrijk, omdat gebleken is dat er bij vroegtijdige onderkenning vaak meer mogelijkheden zijn om het kind te behandelen en de ontwikkelingsmogelijkheden te vergroten. De kwaliteit van het leven van het kind in latere levensfasen kan daarmee vaak aanzienlijk worden verbeterd. Ook kan een vroegtijdige onderkenning van aandoeningen de ouders helpen. Zij worden door psycho-educatie op de hoogte gesteld van de achtergronden en de aard van de aandoening of handicap van hun kind. Zij komen bijtijds te weten wat realistische verwachtingen zijn en hoe zij hun kind het beste kunnen benaderen. Ook kunnen de ouders in een vroegtijdig stadium worden geholpen om geen schuldgevoelens te ontwikkelen in verband met het gedrag van hun kind. Zij raken daardoor minder snel geïsoleerd. Het helpt hen juist om veel contacten met hun omgeving te onderhouden. Daardoor is de kans groter dat zij steun krijgen bij het oplossen van hun problemen.
Terug naar boven
Over het algemeen zal de hulp van de kinder- en jeugdpsychiater in eerste instantie van tijdelijke aard zijn. Als het enigszins kan wordt er na een zorgvuldige diagnose een behandelplan opgesteld. Daarin worden duidelijke doelen geformuleerd, die binnen een bepaalde periode moeten worden bereikt. Iedere hulpverlener streeft ernaar zichzelf zo snel mogelijk overbodig te maken. Als de autonomie (de zelfbeschikking) van de ouders en het kind al enigszins is aangetast door het ingrijpen van de hulpverleners, dan wordt deze zo snel mogelijk hersteld. In veel gevallen is blijvende hulp nodig. Die hulp wordt in dat geval in nauw overleg met de ouders georganiseerd. De ouders dragen altijd minstens medeverantwoordelijkheid voor de hulp die aan hun kind wordt verleend. En als de situatie zó is dat er blijvende steun moet worden georganiseerd, dan gaat dit in nauw overleg met de ouders.
Terug naar boven
Alle professionals werken intensief samen met de ouders en de kinderen. De ouders moeten worden erkend als experts met betrekking tot kennis over de ontwikkeling van hun kind. De ouders kennen het kind over het algemeen het beste en weten hoe het op prikkels vanuit de buitenwereld reageert. De professionals moeten de ouders in deze rol erkennen en, wanneer nodig, raadplegen. De ouders worden over het algemeen ook betrokken bij de behandeling van hun kind:
  • toezicht op het juiste gebruik van medicatie
  • het opvangen van signalen over bijwerkingen van medicijnen
  • signaleren van ontwikkelingen bij het kind
  • ondersteuning van het kind bij de behandeling
  • eventueel training in aangepaste opvoedingsvaardigheden die een goede uitwerking op het kind hebben
Ouders blijven verantwoordelijk voor hun kind, en als het even kan dan bouwt de professional de hulp aan ouders en hun kind weer af. Professionele hulp is immers gericht op het bewerkstelligen van een situatie waarin ouders en kind geheel of betrekkelijk zelfstandig verder kunnen. In uitzonderlijke situaties, wanneer er een Onder Toezicht Stelling (OTS) is uitgesproken door de kinderrechter, wordt het gezag over of de verantwoordelijkheid voor het kind gedeeld met de gezinsvoogd.
Terug naar boven
Vanzelfsprekend gaat het behandelingsproces niet altijd zonder problemen. Zo kunnen er problemen zijn in de samenwerking. Ook kan het zijn dat de ouders, het kind en de kinder- en jeugdpsychiater elkaar niet liggen of het niet eens kunnen worden over het behandelplan. In het ernstigste geval kan de ouder of de jeugdige menen dat er een medische fout is gemaakt. In principe moet het mogelijk zijn de problemen tussen de behandelaar en de cliënt/patiënt met elkaar te bespreken. Zowel de cliënt/patiënt als de behandelaar kan daartoe het initiatief nemen. In een dergelijk gesprek zal soms blijken dat er sprake is van misverstanden. De behandelaar kan de problemen oplossen door bijvoorbeeld duidelijker te zijn tijdens de gesprekken. Maar ook door regelmatiger actief na te gaan of ouders en behandelaar het wel met elkaar eens zijn. Er zijn behandelaars die zeggen: "Iedere klacht is een gratis advies". Wanneer een gesprek niet helpt en er geen mogelijkheden zijn om een andere behandelaar in de arm te nemen, heeft de cliënt/patiënt de mogelijkheid om een klacht in te dienen. Deze mogelijkheid is vastgelegd in de Wet Klachtrecht Cliënten Zorgsector. Deze klacht wordt dan behandeld door een klachtencommissie, die altijd een onafhankelijke voorzitter heeft. Overigens hebben de ouders ook de mogelijkheid om zonder tussentijds gesprek rechtstreeks naar de klachtencommissie te stappen. Iedere instelling of iedere vrijgevestigde kinder- en jeugdpsychiater geeft cliënten en - wanneer het jeugdige cliënten zijn - hun ouders folders of andere informatie over het indienen van klachten en de wijze waarop klachten worden behandeld. Wanneer deze informatie onvoldoende is of er vragen blijven, dan kunnen ouders altijd terecht bij ouderorganisaties of belangenverenigingen.
Terug naar boven

Reageren

Reageren

Kunnen we deze tekst verbeteren, of vond u niet precies wat u zocht? Laat het ons weten.

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close