Samen werken, voor een psychisch gezonde jeugd

Zoeken
Generic filters
Exact matches only
Filter by Custom Post Type

Meestgezocht: ADHDAutismeBijwerkingenSertralineVluchtelingenkinderen

Risperidon en bijwerkingen voor kinderen en jongeren

voorgeschreven bij: psychose, bipolaire stoornis, autisme, tics, gedragsstoornissen

Bij welke klachten helpt risperidon?

  • Wanneer je de werkelijkheid anders beleeft dan anderen dat doen. Je ziet of hoort iets wat er niet is. Dit heet een hallucinatie. Of je bent sneller achterdochtig of in de war. >> Lees meer over Psychose.
  • Je bent overdreven opgewekt en hebt veel onrealistische plannen en acties (dit heet een manie).  >> Lees meer over Bipolaire stoornis.
  • Je hebt moeite met omschakelen als iets anders gaat dan je in je hoofd had, hierdoor reageer je boos of angstig. >> Lees meer over Autisme.
  • Je hebt last van een plotselinge, snelle, herhaalde, niet-ritmische en steeds terugkerende beweging of uiting van stemgeluid. >> Lees meer over Tics.

Door die warboel in je hoofd kunnen er ook andere dingen gebeuren:

  • Je wordt boos, of driftig, of angstig.
  • Je gaat onaardig doen tegen mensen, of ze slaan.
  • Je gaat schreeuwen, tegen dingen slaan of schoppen.
Risperidon bijwerkingen en informatie - medicatie

Hoe werkt risperidon?

In je hersenen vormen zenuwcellen een netwerk met elkaar dat informatie uit de omgeving om kan zetten naar iets wat je ziet, hoort of voelt. Dopamine is de boodschapper die signalen tussen de zenuwcellen doorgeeft. Dopamine is een stofje dat in je lichaam wordt aangemaakt.

Risperidon heeft effect op de hoeveelheid van het stofje dopamine in je hersenen.

We weten het niet helemaal zeker, maar we denken dat de klachten komen door een verstoorde balans van de hoeveelheid dopamine in je hersenen. Er is dan bijvoorbeeld teveel dopamine in je hersenen, of je hersenen reageren heel sterk op dit stofje. Daardoor kunnen er teveel signalen worden doorgegeven.

Risperidon zorgt ervoor dat er minder van het stofje dopamine in je hersenen is.

  • Je beleeft de werkelijkheid weer normaal. Je hebt minder of geen hallucinaties.
  • Risperidon maakt je rustiger.
  • Je wordt minder angstig.
  • Je hebt minder dwanggevoelens om bewegingen te maken, zoals bij tics.
  • Je kan makkelijker omgaan met veranderingen waardoor je minder boos of angstig reageert.

Heeft risperidon ook andere namen?

Risperidon is bekend onder de naam: Risperdal. Dit is de merknaam, de naam die de fabrikant aan het medicijn geeft. Risperidon is de naam van de werkzame stof in je medicijn.

Risperidon - na en bijwerkingen

Bij sommige medicijnen moet je behandelaar eerst lichamelijk onderzoek en/of bloedonderzoek doen om te kijken of het wel een goed medicijn voor je is.

Je behandelaar zal je gewicht, lengte en bloeddruk meten.

  • Je bloeddruk kan veranderen.

Je behandelaar zal meestal ook bloed afnemen voor onderzoek in het laboratorium.

  • In dat bloed worden vetten en suiker gemeten. Deze kunnen veranderen als je risperidon gebruikt.

Het kan zo zijn dat je behandelaar niet alleen aan het begin maar ook tijdens de periode van behandeling af en toe je gewicht en lengte wil meten en het bloedonderzoek wil doen. Daarmee onderzoekt je behandelaar of het verandert.

Terug naar boven

Meestal krijg je tabletten van dit middel, maar er zijn ook druppels (drank).

Gebruik je risperidon als drank? Neem risperidon dan niet in met thee.

Moment innemen

Risperidon neem je meestal eenmaal per dag in, en soms twee keer per dag (heel soms zelfs drie keer, maar bijna nooit). Je kunt het 's ochtends innemen, maar als je er suf van wordt, kun je het beter 's avonds innemen.

Je moet het wel elke dag innemen. Het werkt niet als je het af en toe gebruikt, of alleen als je denkt dat je het nodig hebt.

Duur effect

Het effect van olanzapine duurt ongeveer 12-24 uur (een hele dag (en nacht)).

Dosis

In het begin kun je wat suf worden, of wat licht in je hoofd. Daarom begin je met een lage dosis. Na een paar dagen of na een week ga je dan meer gebruiken.

Terug naar boven

Risperidon gaat niet goed samen met sommige andere medicijnen.

Risperidon kan de werking van die andere medicijnen versterken of verminderen.

Je behandelaar weet welke medicijnen niet goed samengaan met risperidon.

Dat wil niet zeggen dat je die andere medicijnen niet mag gebruiken, maar dat moet je behandelaar bekijken. Soms moet de dosis dan worden aangepast.

Vertel je behandelaar daarom altijd welke medicijnen je gebruikt. Schrijf deze van tevoren op.

  • Ook de medicijnen die andere artsen hebben voorgeschreven.
  • Ook medicijnen of (kruiden)middelen die je zonder recept bij de apotheek of drogist koopt.

Als je een anticonceptiepil gebruikt, is dat geen bezwaar met risperidon.

Terug naar boven

Risperidon en alcohol gaan niet goed samen. Je kunt heel snel suf en duizelig worden.

Het effect van drugs samen met risperidon is niet goed te voorspellen.

  • Soms merk je juist niets van de drugs, soms juist extra veel.

Omdat de gevolgen onvoorspelbaar zijn, kan het gevaarlijk zijn om drugs te gebruiken als je risperidon gebruikt.

Vraag altijd je behandelaar om advies over het gebruik van risperidon in combinatie met andere middelen zoals alcohol en/of drugs.

Terug naar boven

Medicijnen hebben ook ongewenste effecten; dat noemen we bijwerkingen. In de bijsluiter staan een heleboel bijwerkingen. Het heeft geen zin om je bezig te houden met alle bijwerkingen die in de bijsluiter staan. Sommige bijwerkingen die in de bijsluiter staan, zijn niet belangrijk of komen heel zelden voor.

Let op: als je ergens last van krijgt of als je je niet lekker voelt, op welke manier dan ook. Vertel dit dan aan je behandelaar. Dat zou een bijwerking kunnen zijn die hier niet wordt vermeld. Je behandelaar zoekt uit of het een bijwerking is of iets anders.

Hieronder staan alleen de bijwerkingen die het vaakst voorkomen of die gevaarlijk kunnen zijn. Dat betekent niet dat jij die bijwerkingen ook altijd krijgt. Staat jouw klacht er niet bij, bespreek het met je behandelaar, het kan een zeldzamere bijwerking zijn of met iets anders te maken hebben.

Sufheid, slapeloosheid, hoofdpijn, minder goed kunnen concentreren

  • Je voelt je suf.
  • Je kan niet goed slapen.
  • Je bent snel moe, of voelt je slaperig.
  • Je bent duizelig.
  • Je kan niet goed opletten, of lang je aandacht ergens bijhouden.
  • Je vindt het moeilijk om (kleine) bewegingen uit te voeren.

Dit is extra lastig tijdens het fietsen, spelen, leren of op school.

Buikpijn

  • Je hebt buikpijn
  • Je moet spugen
  • Je hebt last van diarree

Meestal gaan deze klachten over na een paar dagen als je net gestart bent met risperidon.

Heb je na een paar dagen nog steeds klachten? Overleg met je behandelaar.

Licht in je hoofd of duizelig

Soms voel je je licht in je hoofd of word je duizelig, vooral als je opstaat.

Je kunt daardoor vallen.

  • Dat gebeurt vooral als je net met risperidon begonnen bent.

Zorg dat je langzaam opstaat uit bed of uit een stoel.

Vertel het aan je behandelaar. Die kijkt of het aan risperidon ligt of dat er iets anders aan de hand is.

Meestal gaat het na één of twee weken over.

Stijve spieren, ingeperkt voelen

  • Soms krijg je van risperidon een beetje stijve spieren.
  • Je bewegingen gaan houteriger.
  • In overleg met je behandelaar kun je een lagere dosis proberen.
  • Als dat niet helpt, kan je behandelaar een ander medicijn voorschrijven. Er zijn ook medicijnen die tegen deze bijwerking helpen.

Bewegen

  • Je gaat trillen, of vindt het moeilijk om stil te zitten.
  • Je spieren trekken opeens samen in je hoofd, gezicht of mond.
  • Je spieren zijn stijf/gespannen waardoor het lastig is soepel te bewegen.
  • Hierdoor kan je spierpijn of pijn in je gewrichten krijgen.

Deze klachten kunnen enkele dagen na het innemen van risperidon beginnen, maar ook nadat je het al lang gebruikt.

In overleg met je behandelaar kun je een lagere dosis proberen.

  • Je maakt zuig-, kauw- en smakbewegingen.
  • Je tong beweegt zonder dat je het wilt, of je maakt rare/grijzende trekkende bewegingen in je gezicht.
  • Je maakt onbedoelde (zwaai)bewegingen in je vingers, tenen, armen, benen, schouders of heupen.

Deze klachten kunnen enkele maanden na het innemen van risperidon beginnen, of als je net bent gestopt met risperidon.

Overleg met je behandelaar als je deze klachten hebt. In overleg met je behandelaar kun je misschien een ander medicijn proberen.

Gewicht verandert

  • Je kunt meer eetlust krijgen, waardoor je dikker wordt door risperidon.

Als je dikker wordt is dat niet gezond.

  • Het is erg lastig om je overgewicht weer kwijt te raken als je al veel dikker bent geworden.
  • Op latere leeftijd kun je hierdoor suikerziekte (diabetes) krijgen en zelfs hart- en vaatziekten. Dat krijg je niet meteen, maar het is wel de reden om snel iets te doen.

Als je dikker wordt, vertel het dan aan je behandelaar.

  • Die weegt je dan en ziet ook meteen of je veel zwaarder bent dan bij de eerste keer dat hij je woog, voordat je risperidon gebruikte.

Overleg met je behandelaar als je gewicht verandert door risperidon. Je behandelaar kan je adviseren over het maken van aanpassingen in je leefstijl of hij/zij zal de dosis kunnen verlagen, of een ander medicijn voorschrijven, tenminste, als dat kan.

De seks gaat niet goed meer

  • Je hebt geen zin meer in seks.
  • Je kunt niet meer klaarkomen.
  • Je hebt problemen met het krijgen van een erectie.

Je kunt een aantal dingen proberen in overleg met je behandelaar om seksuele bijwerkingen te verminderen:

  • een lagere dosis proberen.
  • een ander medicijn voorschrijven.

Veranderde menstruatie

Soms wordt je menstruatie onregelmatig of blijft zelfs weg.

Vertel dit in ieder geval aan je behandelaar.

Overleg met je behandelaar of je een lagere dosis kunt gebruiken.

Je behandelaar kan een ander medicijn voorschrijven, waarbij problemen met je menstruatie waarschijnlijk niet optreden.

Er zijn ook medicijnen die tegen deze problemen met de menstruatie helpen. Overleg met je behandelaar.

Pijnlijke borsten, melkafscheiding

  • Bij vrouwen worden de borsten soms pijnlijk.
  • Of er komt (vanzelf) melk uit de borsten.
  • Bij mannen en jongens kan hetzelfde gebeuren.
  • Een heel enkele keer krijgen jongens een harde schijf onder hun tepels. Het lijkt dan net of ze een borst of borsten krijgen.

Vertel dit aan je behandelaar.

Je behandelaar kan een ander middel voorschrijven, waarbij deze bijwerking waarschijnlijk niet optreedt.

Er zijn ook middelen die tegen deze bijwerkingen helpen.

Koorts

Als je koorts krijgt, moet je dat meteen aan je behandelaar vertellen.Vooral als ook je spieren stijf worden, of stijf aanvoelen.

Waarschijnlijk heb je gewoon griep of iets anders.

Maar soms krijg je koorts door risperidon en dat kan gevaarlijk zijn.

Terug naar boven

Risperidon is geen verslavend middel. Dat zou betekenen dat je behoefte hebt aan steeds meer van het medicijn.

Wel kunnen er onthoudingsverschijnselen optreden als je stopt met het medicijn. Je krijgt dan (weer) bijwerkingen die komen door het afbouwen of stoppen van het medicijn.

Dat is de reden dat veel medicijnen heel langzaam en in kleine stapjes moeten worden afgebouwd. Stoppen met een medicijn moet altijd in overleg met de behandelaar. Zie ook Kan ik ineens stoppen met risperidon?

Terug naar boven

Bij een eerste psychose zal je meestal één of twee jaar nadat je je weer beter voelt kunnen proberen te stoppen. Soms mag dit al eerder. Dit mag alleen in goed overleg met je behandelaar.

Als je je beter voelt na een manie, en de ergste onrustige klachten zijn verdwenen, kan je risperidon in overleg met je behandelaar langzaam afbouwen. Soms is het nodig om risperidon nog een tijdje te gebruiken na het weggaan van de klachten.

Als je de risperidon gebruikt bij moeite met omschakelen of veranderingen waardoor je snel boos of angstig wordt (bijvoorbeeld bij autisme) is het ook goed om met je behandelaar vaste periodes af te spreken waarna jullie met elkaar beslissen of je nog door moet gaan met het gebruik van de risperidon of dat het afgebouwd kan worden. Bij deze reden van gebruik is de risperidon meestal tijdelijke medicatie (half jaar tot een jaar) waarbij de medicatie je kan ondersteunen in een moeilijke periode.

Als je door risperidon geen tics meer hebt, is het goed om met je behandelaar vaste periodes (bijvoorbeeld een half jaar) af te spreken waarna jullie met elkaar beslissen of je doorgaat met het gebruik van risperidon of dat het afgebouwd kan worden.

Terug naar boven

Stop nooit zonder overleg met je behandelaar met het gebruiken van risperidon. Het is vaak verstandig om medicatie geleidelijk af te bouwen. Je kunt je na het afbouwen tijdelijk wat slechter voelen. Dit heeft te maken met dat je lichaam weer moet wennen aan de nieuwe situatie. Dit gaat meestal weer over.

Soms blijkt dat het niet lukt om af te bouwen, maar dan weten jij en je behandelaar ook weer dat je een goede reden hebt om de risperidon te blijven gebruiken.

Overleg daarom om de zoveel tijd met je behandelaar of de risperidon nog nodig is. Het is belangrijk om hier samen een goede beslissing over te maken, omdat risperidon voor jou later ook nadelen kan hebben voor je gezondheid. Het kan zijn dat je klachten zo ernstig zijn dat het nodig is de risperidon te blijven gebruiken. Lees ook Hoelang zal ik risperidon moeten innemen?.

Je kunt dus niet ineens ophouden met risperidon te gebruiken. Overleg met je behandelaar als je wilt stoppen.

Terug naar boven

Je hersenen zijn nog volop in ontwikkeling. Een medicijn onnodig gebruiken of onnodig lang is daarom nooit goed.

Er is nog weinig onderzoek gedaan naar de gevolgen van risperidon op de hersenen bij kinderen. De paar onderzoeken die er zijn gedaan laten grotendeels zien dat er geen veranderingen in de hersenen zijn, nadat risperidon jaren is gebruikt. Een enkel onderzoek laat kleine veranderingen zien in de hersenen. Er is nog meer onderzoek nodig.

Heb je meer vragen hierover? Je behandelaar kan hierover meedenken.

Terug naar boven
Risperidon afbeelding van hond

Let op: deze informatie vervangt de officiële bijsluiter niet. Lees de gebruiksvoorwaarden. © Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie

Verstrekte informatie

Het is belangrijk er rekening mee te houden dat de verstrekte 'Begrijp je medicijn'-informatie slechts een selectie is van hetgeen algemeen bekend is over het betreffende medicijn en slechts bedoeld is als informatieve ondersteuning bij het gebruik. Er is geen garantie dat een en ander volledig accuraat en compleet is. Zo wordt bijvoorbeeld geen uitputtende opsomming gegeven van alle waarschuwingen en/of bijwerkingen. Hoewel de 'Begrijp je medicijn'-informatie periodiek wordt gecontroleerd en aangepast is het bovendien niet mogelijk om te garanderen dat 'Begrijp je medicijn' volledig up-to-date is. 'Begrijp je medicijn' is dan ook niet bedoeld, en mag ook niet worden opgevat of gebruikt als, vervanging van de bijsluiter van de fabrikant of het advies van de voorschrijvend arts. Eventuele onduidelijkheden in 'Begrijp je medicijn' of afwijkingen van de bijsluiter dienen te allen tijde te worden besproken met de voorschrijvend arts. Het zelfstandig, zonder overleg met de voorschrijvend arts, aanpassen van het medicijngebruik wordt ten zeerste ontraden en mag onder geen enkele voorwaarde gebeuren op grond van de 'Begrijp je medicijn'-informatie.

Aansprakelijkheid

Gelet op de bovengenoemde beperkingen is enige en alle aansprakelijkheid van het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie (inclusief zijn leden en/of aan hem verbonden partijen) voor enige en alle nadelige gevolgen, schade en/of kosten ontstaan door of als gevolg van de middels 'Begrijp je medicijn' verstrekte informatie, uitgesloten. Aan de 'Begrijp je medicijn'-informatie kunnen geen rechten worden ontleend.

Auteursrecht

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie behoudt zich alle rechten van intellectuele eigendom en auteursrecht voor op de door hem middels 'Begrijp je medicijn' verstrekte informatie. De 'Begrijp je medicijn'-informatie mag zonder nadrukkelijke toestemming hiertoe niet worden gekopieerd dan wel in andere publicaties of auteursrechtelijke werken worden overgenomen. De 'Begrijp je medicijn'-informatie mag gebruikt worden ter voorlichting aan derden (zoals bijvoorbeeld patiënten) en te dien einde worden toegezonden en/of verstrekt onder de nadrukkelijke voorwaarde dat deze disclaimer te allen tijde kenbaar aanwezig is dan wel anderszins ter hand wordt gesteld.

Terug naar boven
Fonds Psychische Gezondheid - logo

'Begrijp je medicijn' is financieel mede mogelijk gemaakt door het Fonds Psychische Gezondheid en Zilveren Kruis/Stichting Gezondheid Spaarneland.

© Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie

Stichting Gezondheidszorg Spaarneland (Zilveren Kruis) - logo

De update en uitbreiding van Begrijp je medicijn is in 2020-2021 tot stand gekomen in samenwerking met:

  • Jongeren van de NJR en bredere netwerk van het Kenniscentrum
  • Ouders uit de ervaringsraad
  • Naomi den Besten, senior projectleider bij NJR
  • Kirsten Hoogerheide, kinder- en jeugdpsychiater bij Youz
  • Zhenya Pashkina, illustrator
  • Geneesmiddelencommissie

De eerste versie van Begrijp je medicijn is tot stand gekomen in samenwerking met:

  • James Boekbinder, interaction designer
  • Maarten Elling, freelance medewerker, Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie
  • Peter Moleman, farmacoloog, Moleman Psychopharmacology
  • Zhenya Pashkina, illustrator

Daarnaast gaat onze speciale dank uit naar de jongeren en de ouders van de kinder- en ouderraden van diverse betrokken kinder- en jeugdpsychiatrische instellingen.

Terug naar boven

Reageren

Kunnen we deze tekst verbeteren, of vond u niet precies wat u zocht? Laat het ons weten.

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten