Samen werken, voor een psychisch gezonde jeugd

Zoeken
Generic filters
Exact matches only
Filter by Custom Post Type

Meestgezocht: ADHDAutismeBijwerkingenSertralineVluchtelingenkinderen

Methylfenidaat (kortwerkend en langwerkend) en bijwerkingen voor kinderen en jongeren

voorgeschreven bij: ADD, ADHD, autisme

Bij welke klachten helpt methylfenidaat?

  • Het is heel druk in je hoofd.
  • Je kunt je niet concentreren.
  • Je gedachten dwalen steeds af.
  • Je kunt niet bij de les blijven.

Je kunt heel druk zijn, springerig en overbeweeglijk, misschien wel alles vast willen pakken. Daarbij helpt methylfenidaat. Methylfenidaat kan ook helpen als je alleen maar concentratieproblemen hebt.

De drukte in je hoofd is het belangrijkste, er kunnen daardoor ook andere dingen gebeuren:

  • Je bent vaak geïrriteerd of kwaad.
  • Je schoolprestaties zijn niet best.
  • Je ouders of leerkrachten vinden je gedrag vervelend.
  • Of je leeftijdgenoten vinden je gedrag vervelend en laten je misschien links liggen.
Methylfenidaat - voor

Hoe helpt methylfenidaat?

  • Met methylfenidaat kun je je aandacht richten op één ding.
  • Andere dingen leiden je niet meer zo af.
  • Het is niet meer zo druk in je hoofd.
  • Als je erg springerig bent, vermindert dat ook meestal.

En daardoor gaat de rest ook vaak beter: minder geïrriteerd, minder gedragsproblemen op school en ze vinden je minder vervelend.

Maar verwacht niet dat alles beter gaat door methylfenidaat.

Hoe doet methylfenidaat dat?

Ieder mens wordt continu overstroomd met heel veel informatie.

In je hoofd zit een systeem dat zorgt dat je je aandacht op de belangrijkste informatie kunt richten.

Daar merk je niets van, behalve als dat systeem niet zo goed werkt. Dat is bij jou zo.

Methylfenidaat versterkt dat systeem. En dat merk je meteen, al de eerste of tweede dag dat je het slikt.

Je hebt dat systeem niet altijd nodig. Als je slaapt of als het rustig om je heen is, hoef je je aandacht nergens op te richten. Daarom heb je ‘s nachts of soms in het weekend of op vakantie methylfenidaat minder of niet nodig.

Methylfenidaat - na

Voor je met methylfenidaat begint, zal je behandelaar onderzoeken of methylfenidaat wel een geschikt middel voor je is.

Je behandelaar zal je vragen naar je gezondheid en naar de gezondheid van je familieleden.

Sommige ziekten kunnen namelijk een probleem zijn als je methylfenidaat slikt.

Je behandelaar zal ook je polsfrequentie, bloeddruk, lengte en gewicht meten.

Methylfenidaat kan namelijk effect hebben op je bloeddruk en dan moet je behandelaar weten wat die was voor je methylfenidaat ging slikken.

Ook kan methylfenidaat effect hebben op je groei en daarom moet je behandelaar je lengte en gewicht bijhouden.

Terug naar boven

Methylfenidaat bestaat als kortwerkende medicatie of als langwerkende medicatie.

Kortwerkend

Methylfenidaat werkt snel, binnen een uur en meestal nog sneller.

Kortwerkend methylfenidaat werkt kortdurend, meestal twee tot vijf uur. Dit betekent dat je kortwerkend methylfenidaat twee of drie keer per dag moet slikken.

Langwerkend

Langwerkend methylfenidaat kan ook binnen een uur beginnen te werken maar het werkt langer, meestal acht tot twaalf uur. Dit betekent dat je langwerkend methylfenidaat meestal een keer per dag slikt.

Het is de kunst om methylfenidaat zo te slikken dat het alleen werkt op de tijden dat je het nodig hebt:

  • Als je naar school gaat, sport, speelt, studeert; dus als je je moet concentreren.
  • Meestal van 's ochtends na het opstaan tot het eind van de middag, of het begin van de avond.
  • Niet als je gaat slapen of 's nachts.
  • Let op! Als je niet in slaap komt omdat het nog druk is in je hoofd, heb je methylfenidaat soms wel 's avonds nodig.
  • Als het rustig genoeg is, heb je methylfenidaat misschien ook niet nodig in het weekend of op vakantie of op bepaalde tijden thuis.

Samen met je behandelaar moet je uitzoeken wanneer je methylfenidaat moet innemen en of een kortwerkende of langwerkende vorm van de medicatie beter bij je past:

  • De één moet kortwerkend methylfenidaat 's ochtends meteen na het wakker worden en tussen de middag slikken en de ander moet het ook nog 's middags om vier uur slikken. Of je moet zelfs ook nog een beetje aan het begin van de avond slikken.
  • Het kan soms weken duren voor je weet op welke momenten van de dag je methylfenidaat het beste kunt slikken.

Als je na een tijdje vindt dat het innemen te ingewikkeld is of als je het niet op school wilt innemen:

  • Langwerkende vormen kunnen helpen.  Deze hoef je slechts één keer per dag in te nemen.
  • Vraag het aan je behandelaar.

Als je het een keer vergeten bent, is meestal het beste die keer over te slaan.

Als je het niet houdt tot de volgende inname, kun je die eerder nemen. Ga niet twee porties vlak achter elkaar innemen.

Bespreek het in ieder geval met je behandelaar.

Terug naar boven

Je behandelaar weet welke medicijnen niet goed samengaan met methylfenidaat.

Vertel je behandelaar altijd welke medicijnen je al slikt. Neem een medicatie-overzicht hiervan mee.

  • Ook de medicijnen die andere artsen hebben voorgeschreven.
  • Ook medicijnen of middeltjes die je zonder recept bij apotheek of drogist koopt.

Als je ook een anticonceptiepil slikt, is dat geen bezwaar met methylfenidaat.

Terug naar boven

Alcohol kan de centrale bijwerkingen verergeren en kun je dus beter niet gebruiken samen met methylfenidaat.

Methylfenidaat gaat niet goed samen met amfetamine, cocaïne en andere opwekkende middelen. Ze versterken elkaar en dat kan makkelijk veel te veel worden.

Van andere drugs is minder bekend of ze met methylfenidaat samen kunnen, of juist niet. Dus als je methylfenidaat gebruikt, kun je beter helemaal geen drugs gebruiken.

Terug naar boven

Medicijnen hebben ook ongewenste effecten, dat noemen we bijwerkingen.

In de bijsluiter staan een heleboel bijwerkingen genoemd.

Sommige bijwerkingen die in de bijsluiter staan komen heel zelden voor.

Let op: als je ergens last van krijgt of als je je niet lekker voelt, op welke manier dan ook: vertel het aan je behandelaar. Dat zou een bijwerking kunnen zijn die je hier niet ziet staan. Je behandelaar zoekt uit of het een bijwerking is of iets anders.

Hieronder staan de bijwerkingen die vaak voorkomen of die gevaarlijk kunnen zijn.

Dat wil echter niet zeggen dat jij die bijwerkingen ook krijgt. Maar als je een bijwerking krijgt, staat de informatie erover hieronder.

Slecht slapen

  • Je bent te hyper om in slaap te komen.
  • Je hebt geen zin om naar bed te gaan.
  • 's Avonds (laat) is juist de leukste tijd.
  • Vaak komt slecht slapen door je hyperactiviteit en niet door methylfenidaat.
  • Dan helpt het soms om een paar uur voor je naar bed gaat een lage dosis te slikken.

Het kan ook door methylfenidaat komen.

  • Neem dan de laatste dosis niet te laat op de dag. Bijvoorbeeld tussen de middag.
  • Als dan het slapen goed gaat, maar het werkt niet lang genoeg, schuif je steeds de laatste dosis een beetje op: om twee uur, om drie uur, … enzovoort.

Als dat niet lukt, en je blijft slecht slapen, bespreek dit dan met je behandelaar. Hij of zij kan een middel voorschrijven om beter te slapen. Dan schrijft je behandelaar soms melatonine voor.

Eetlust

  • Je hebt geen eetlust meer.
  • Je hebt geen zin in eten.
  • Je krijgt het eten niet meer door je keel.

Je kunt het volgende proberen:

  • Neem methylfenidaat pas na de maaltijd in, dat helpt soms.
  • Of neem het 's middags niet te laat in, zodat je in ieder geval 's avonds zin hebt in eten.
  • Let op dat je dan niet gaat snoepen in plaats van gezond eten.
  • Kijk of je een lagere dosis kunt slikken, dat helpt soms.
  • Je behandelaar kan kijken naar een alternatief.

Buikpijn, diarree, misselijkheid

Als je begint met methylfenidaat kun je last krijgen van je maag of darmen: buikpijn, diarree, misselijkheid.

Het gaat meestal over na een paar dagen of weken.

Als het erg is, moet je het aan je behandelaar vertellen.

Soms helpt het als je eerst een lagere dosis slikt en als het beter gaat weer langzaam meer.

Als de buikpijn, diarree of misselijkheid na twee tot vier weken niet over is, moet je dat aan je behandelaar vertellen. Ook als het niet zo erg is.

Hoofdpijn

Meestal gaat hoofdpijn over na een paar dagen of weken.

Als je erge hoofdpijn krijgt, moet je het aan je behandelaar vertellen.

Soms helpt het als je eerst een lagere dosis slikt en als het beter gaat weer langzaam meer.

Als de hoofdpijn na twee tot vier weken niet over is, moet je dat aan je behandelaar vertellen, ook als het niet zo erg is.

Chagrijnig

Soms word je chagrijnig of geïrriteerd als je methylfenidaat slikt.

Dat hoort niet. Overleg met je behandelaar.

Vertel het meteen aan je behandelaar, want misschien is dit niet het juiste middel voor jou.

Misschien is de dosis te hoog, slik je te veel.

In overleg met je behandelaar kun je een lagere dosis proberen.

Hartkloppingen

Het kan weleens gebeuren dat je hart tekeergaat, heel snel klopt.

Dat is meestal niet gevaarlijk, maar je moet het wel zo snel mogelijk aan je behandelaar vertellen.

Een enkele keer kan het namelijk wel gevaarlijk zijn: als je al iets aan je hart hebt. Het kan zijn dat dat nog niet ontdekt is.

Je behandelaar zal je bloeddruk en polsfrequentie opnieuw meten en vertellen of het erg is.

Vaak neemt je polsfrequentie door methylfenidaat toe met vijf of tien slagen per minuut. Dat is niet erg, het is al bijzonder als je dat merkt.

Je groeit langzamer

Groeien gaat met horten en stoten. Dus het kan toeval zijn en het hoeft niet aan methylfenidaat te liggen.

Meestal groei je langzamer als je minder eet.

Dat kan door methylfenidaat komen.

Probeer te zorgen dat je weer meer zin in eten hebt; zie bijwerking 'eetlust'.

Als je een paar kilo afvalt of een paar centimeter in groei achterblijft, hoeft dat voor je gezondheid niet erg te zijn.

Als je later met methylfenidaat bent gestopt, haal je die groei weer in.

Je behandelaar controleert je lengte en gewicht; zie 'onderzoek voor je met methylfenidaat begint'.

Als je behandelaar ziet dat je groei te veel achterblijft, zal hij dat bespreken en met jou samen kijken naar oplossingen.

Als methylfenidaat is uitgewerkt, voel je je nog slechter

Een paar uur na je laatste dosis voel je je veel slechter, kun je je nog slechter concentreren, ben je nog meer hyper dan zonder methylfenidaat en onrustiger dan ooit tevoren.

Dat heet 'rebound', vertaald: terugslag.

Let op: misschien zijn het gewoon je klachten die terugkomen. Rebound is namelijk erger dan 'gewoon' terugkomen van je klachten.

  • Als het gewoon terugkomen van je klachten is, moet je misschien vaker of meer methylfenidaat slikken. Overleg met je behandelaar en kijk bij 'innemen'.

Dus als je een rebound hebt, is het erger dan ooit tevoren. Rebounds treden op vaste momenten van de dag op.

Je kunt een lage dosis methylfenidaat innemen op het moment dat je last van rebound hebt.

Of je behandelaar kan een langwerkende vorm voorschrijven; zie 'over het innemen'.

  • Bij langwerkende vormen heb je meestal minder last van rebounds.
  • Echter, sommige verzekeraars vergoeden die langwerkende vormen niet helemaal.

Als je last hebt van rebound kun je ook met je behandelaar bespreken of het mogelijk is een middel te slikken dat daartegen helpt.

Overleg altijd met je behandelaar als je last hebt van rebound.

Tics

De spieren in je gezicht trekken opeens zonder dat je het wilt, of je knippert ineens met je ogen.

Je kunt ook spiertrekkingen ergens anders in je lichaam hebben.

Het gebeurt zonder dat je er iets aan kunt doen.

Veel kinderen en jeugdigen met ADHD hebben een tijdje tics, ook als ze geen methylfenidaat slikken.

Als je ouder wordt gaan die meestal vanzelf over.

Maar het kan ook door methylfenidaat komen.

Vraag aan je behandelaar of die kan zien waaraan het ligt.

Tics kunnen geen kwaad, maar zijn natuurlijk wel vervelend.

Je behandelaar kan een middel voorschrijven dat helpt tegen tics.

Overleg altijd met je behandelaar als je last hebt van tics.

Terug naar boven

Bij normaal gebruik zoals is voorgeschreven, raak je niet verslaafd en kun je er zonder problemen mee stoppen.

Er zijn wel mensen die aan drugs verslaafd zijn en die methylfenidaat als drug (proberen te) gebruiken:

  • Hun bedoeling is dat methylfenidaat een kick of een rush geeft. Een gelukzalig gevoel.
  • Dat is iets anders dan het rustige gevoel dat methylfenidaat bij ADHD geeft.
  • Het lukt haast niet om met methylfenidaat die kick of rush te bereiken, en met langwerkend methylfenidaat al helemaal niet.
  • Om elk risico te vermijden, krijgen mensen met ADHD en drugsverslaving liefst een langwerkende vorm van methylfenidaat.
Terug naar boven
Je behandelaar bespreekt meestal na een jaar of je nog langer door moet gaan met het innemen van methylfenidaat. Als je stopt, merk je snel of het weer slechter gaat.
  • In dat geval kun je beter methylfenidaat weer gaan slikken.
Ieder jaar opnieuw overlegt je behandelaar met je of verder slikken nodig is. Bijna altijd nemen je klachten af als je ouder wordt. Vaak heb je daarom na één of een paar jaar minder of geen methylfenidaat nodig. Maar soms heb je methylfenidaat vele jaren nodig.
  • Alleen als je erge klachten had, heb je methylfenidaat ook nog nodig als je volwassen bent.
  • Vaak kun je wel minder gaan slikken als je ouder wordt, ook als je eerst heel erge klachten had.
Terug naar boven

Eigenlijk stop je elke nacht met methylfenidaat, want je slikt het 's nachts niet.

Je kunt dus ineens stoppen, ophouden methylfenidaat te slikken.

Het is meestal verstandig om eerst een lagere dosis te gaan slikken, te kijken of het goed blijft gaan en dan pas helemaal te stoppen.

Overleg het in ieder geval eerst met je behandelaar als je wilt stoppen.

Terug naar boven

Wat gebeurt er met je hersenen als je jarenlang methylfenidaat slikt?

We weten het niet goed. Methylfenidaat wordt al meer dan dertig jaar gebruikt.

Er is goed onderzocht of het kwaad kan op de lange duur.

Er zijn nog nooit beschadigingen gevonden, ook niet in de hersenen.

Terug naar boven
bij

Let op: deze informatie vervangt de officiële bijsluiter niet. Lees de gebruiksvoorwaarden. © Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie

Verstrekte informatie

Het is belangrijk er rekening mee te houden dat de verstrekte 'Begrijp je medicijn'-informatie slechts een selectie is van hetgeen algemeen bekend is over het betreffende medicijn en slechts bedoeld is als informatieve ondersteuning bij het gebruik. Er is geen garantie dat een en ander volledig accuraat en compleet is. Zo wordt bijvoorbeeld geen uitputtende opsomming gegeven van alle waarschuwingen en/of bijwerkingen. Hoewel de 'Begrijp je medicijn'-informatie periodiek wordt gecontroleerd en aangepast is het bovendien niet mogelijk om te garanderen dat 'Begrijp je medicijn' volledig up-to-date is. 'Begrijp je medicijn' is dan ook niet bedoeld, en mag ook niet worden opgevat of gebruikt als, vervanging van de bijsluiter van de fabrikant of het advies van de voorschrijvend arts. Eventuele onduidelijkheden in 'Begrijp je medicijn' of afwijkingen van de bijsluiter dienen te allen tijde te worden besproken met de voorschrijvend arts. Het zelfstandig, zonder overleg met de voorschrijvend arts, aanpassen van het medicijngebruik wordt ten zeerste ontraden en mag onder geen enkele voorwaarde gebeuren op grond van de 'Begrijp je medicijn'-informatie.

Aansprakelijkheid

Gelet op de bovengenoemde beperkingen is enige en alle aansprakelijkheid van het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie (inclusief zijn leden en/of aan hem verbonden partijen) voor enige en alle nadelige gevolgen, schade en/of kosten ontstaan door of als gevolg van de middels 'Begrijp je medicijn' verstrekte informatie, uitgesloten. Aan de 'Begrijp je medicijn'-informatie kunnen geen rechten worden ontleend.

Auteursrecht

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie behoudt zich alle rechten van intellectuele eigendom en auteursrecht voor op de door hem middels 'Begrijp je medicijn' verstrekte informatie. De 'Begrijp je medicijn'-informatie mag zonder nadrukkelijke toestemming hiertoe niet worden gekopieerd dan wel in andere publicaties of auteursrechtelijke werken worden overgenomen. De 'Begrijp je medicijn'-informatie mag gebruikt worden ter voorlichting aan derden (zoals bijvoorbeeld patiënten) en te dien einde worden toegezonden en/of verstrekt onder de nadrukkelijke voorwaarde dat deze disclaimer te allen tijde kenbaar aanwezig is dan wel anderszins ter hand wordt gesteld.

Terug naar boven
Fonds Psychische Gezondheid - logo

'Begrijp je medicijn' is financieel mede mogelijk gemaakt door het Fonds Psychische Gezondheid en Zilveren Kruis/Stichting Gezondheid Spaarneland.

© Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie

Stichting Gezondheidszorg Spaarneland (Zilveren Kruis) - logo

'Begrijp je medicijn' is tot stand gekomen in samenwerking met:

  • James Boekbinder, interaction designer
  • Maarten Elling, freelance medewerker, Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie
  • Peter Moleman, farmacoloog, Moleman Psychopharmacology
  • Zhenya Pashkina, illustrator

Daarnaast gaat onze speciale dank uit naar de jongeren en de ouders van de kinder- en ouderraden van diverse betrokken kinder- en jeugdpsychiatrische instellingen.

Terug naar boven

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten