Samen werken, voor een psychisch gezonde jeugd

Zoeken
Generic filters
Exact matches only
Filter by Custom Post Type

Meestgezocht: ADHDAutismeBijwerkingenSertralineVluchtelingenkinderen

Jeugd-ggz in het voorveld

Peuter onderzoekt haar pop met een stethoscoop

Kinderen en jongeren met psychische klachten moeten tijdig, gerichte hulp krijgen. De mensen in het voorveld (huisartsen, en professionals in wijkteams en Centra voor Jeugd en Gezin) kunnen al veel oppakken en oplossen. Als blijkt dat gespecialiseerde hulp wel de beste oplossing is, kan het kind of de jongere alsnog een doorverwijzing krijgen. Om de generalisten in het voorveld te voorzien van de juiste kennis en expertise om dit waar te maken, zijn er in het land verschillende manieren ontstaan om die ondersteuning te organiseren.

Peuter onderzoekt haar pop met een stethoscoop

Dit krijgt vorm binnen de lokale context, de ideeën en prioriteiten van de gemeente of jeugdzorgregio, de al bestaande structuren en het aanbod. De vele manieren waarop gemeenten en regio’s specialistische ondersteuning organiseren en het feit dat het nog lang niet overal van de grond komt, laat zien dat het onderwerp ‘specialistische ondersteuning van het voorveld’ geen simpele opgave is. Er is onvoldoende zicht op tools, vaardigheden en samenwerkingsverbanden die nodig zijn om een goede specialistische ondersteuning van het voorveld mogelijk te maken. Deze pagina geeft meer inzicht in de vraagstukken rondom dit onderwerp en in de verschillende varianten waarop deze manier van ondersteuning inmiddels vorm heeft gekregen in het jeugdwerkveld.

Waarom is kennis vanuit de jeugd-ggz in het voorveld nodig?

Expertise uit de jeugd-ggz helpt psychosociale problematiek tijdig op te sporen en op maat te behandelen. Zo ontstaat snelle en gerichtere hulp aan gezinnen. Daarnaast verbindt deze inhoudelijke ondersteuning van het voorveld zorgverleners met elkaar. Samenwerken is noodzakelijk om kinderen en jongeren van passende hulp te voorzien. Afstemming over jeugd-ggz in het voorveld met gemeenten is belangrijk om te zorgen dat zij goed zicht houden op het aantal verwijzingen.

Om kinderen en jongeren met psychische problemen tijdig en passend te ondersteunen en zo mogelijk in het voorveld te behandelen, is het belangrijk dat specialistische kennis vanuit de jeugd-ggz in het voorveld beschikbaar is. Daarmee kunnen professionals psychosociale problematiek vroegtijdig opsporen en direct op maat handelen. Dit voorkomt te lang wachten met de nodige specialistische hulp door eerst de inzet van diverse lichte interventies te proberen. Zonder de juiste kennis in het voorveld kan de professional signalen missen, waardoor problemen verergeren en jeugdigen uiteindelijk specialistische jeugdhulp nodig hebben, of zelfs via een crisisplaatsing binnenkomen in de zorg. Tegelijkertijd voorkomt de juiste kennis onnodige verwijzingen naar de specialistische ggz, bijvoorbeeld in situaties die eigenlijk gaan over opvoeden.

Naast de inhoudelijke meerwaarde door snellere en gerichtere hulp aan gezinnen, versterkt de jeugd-ggz het voorveld door zorgverleners met elkaar te verbinden. Een goede samenwerking tussen de betrokkenen rondom een kind en gezin is noodzakelijk om passende hulp te kunnen leveren en de transformatiedoelen te realiseren. In de praktijk blijkt dit nog niet altijd even gemakkelijk, het is wel een cruciale randvoorwaarde.

Wanneer gemeenten niet of nauwelijks betrokken zijn bij ondersteuning vanuit de jeugd-ggz in het voorveld, is het lastig voor hen om eenduidig regie te voeren wanneer zij slecht zicht hebben op het aantal verwijzingen. Omdat veel verwijzingen naar specialistische hulp via de huisarts of kinderarts gaan, is afstemming tussen deze partijen en de gemeente belangrijk.

Terug naar boven

Hoe ziet ondersteuning vanuit de jeugd-ggz eruit?

De jeugd-ggz kan op verschillende manieren specialistische ondersteuning bieden aan generalisten in het voorveld (onder andere huisartsenpraktijken, wijkteams en Centra voor Jeugd en Gezin). Denk aan een praktijkondersteuner bij de huisarts, bijvoorbeeld. De expertise uit de jeugd-ggz versterkt de deskundigheid van de zorg aan de voorkant en bevordert laagdrempelige zorg op maat, gerichte verwijzing en verbinding tussen huisartsen, het jeugdveld en de gemeente. Er komen diverse vraagstukken kijken bij de organisatie van jeugd-ggz in het voorveld. Het online platform Jeugd-ggz in het voorveld geeft inzicht in die thema’s, en beschrijft een aantal varianten van ondersteuning. Zo kunnen gemeenten, huisartsen, jeugdhulpprofessionals en anderen leren van elkaars ervaringen.

Bij specialistische ondersteuning vanuit de jeugd-ggz gaat het om partijen en personen die expertise leveren aan generalisten in het voorveld, gericht op zorg. Deze ondersteuning komt in veel verschillende vormen voor. Denk bijvoorbeeld aan een Praktijkondersteuner huisarts-jeugd (POH-jeugd) in de huisartsenpraktijk of aan kennis borgen binnen een lokaal team. Het voorveld – of de eerste lijn – betreft huisartsenpraktijken, wijkteams (en andere lokale teams), Centra voor Jeugd en Gezin, enzovoort. De ondersteuning bestaat dus uit kennis en expertise die de zorg aan de voorkant toerust met versterkte ggz-deskundigheid, om laagdrempelig en op maat te kunnen handelen.

Afgezien van kennis vanuit de jeugd-ggz voorzien dergelijke vormen van ondersteuning ook vaak in bredere kennis van de ontwikkeling (en opvoeding) van kinderen en van verwijsmogelijkheden. Naast kortdurende laagdrempelige behandeling en gerichte verwijzing, zorgt de ondersteuning ook vaak voor een verbinding tussen huisartsen, het jeugdveld en gemeente. In veel gevallen heeft de professional die verantwoordelijk is voor de jeugd-ggz ondersteuning in het voorveld, ook de taak om de relevante partijen bij elkaar te brengen.

Er zijn de afgelopen jaren verschillende varianten van specialistische ondersteuning van het voorveld ontstaan. Op het online platform Jeugd-ggz in het voorveld geeft het Kenniscentrum een uitgebreider overzicht van de vraagstukken die komen kijken bij het organiseren van die ondersteuning. Hierin beschrijven praktijkvoorbeelden de verschillende varianten van ondersteuning. De volgende thema’s komen daarbij aan bod:

  • Heldere doelstellingen
  • Inzicht in de context
  • Samenwerking
  • Regie en verantwoordelijkheid
  • Functieprofiel
  • Financiering en juridische kaders
  • Dossiervorming en logistiek
  • Wat vinden jongeren en ouders belangrijk?
Terug naar boven

Positieve ervaringen met jeugd-ggz in het voorveld

  • De kwaliteit van de zorg in het voorveld verbetert, er wordt gerichter  doorverwezen.
  • Het geeft professionals meer handelingsperspectief. Bij vermoedens van psychische problematiek kunnen zij daaraan gericht aandacht besteden, in de wetenschap dat er mogelijkheden zijn om problemen aan te pakken.
  • Voor huisartsen die werken met een team waar kennis uit de jeugd-ggz is geborgd (wijkteam, ouder- kindteam, CJG etc.), is een vaste contactpersoon van doorslaggevende waarde.
  • Wanneer er een POH-Jeugd aan de huisartsenpraktijk is verbonden, is het een meerwaarde voor huisartsen dat die persoon een overbruggingsfunctie heeft met het jeugd-ggz veld en met de gemeente.
  • Binnen succesvolle initiatieven hebben medewerkers de ruimte en mogelijkheden om contact te leggen met andere partijen.

Initiatieven en handige websites

>> Drempels verlagen: een verdiepend onderzoek naar de SOH/POH-jeugd
De Hogeschool Utrecht voert dit onderzoek uit, met als doel: duidelijkheid creëren, zodat de gemeenten en regio’s die nu pilots uitvoeren met een SOH/POH-jeugd een onderbouwde beslissing kunnen nemen over het al dan niet voortzetten van deze werkwijze.

>> Specialistische ondersteuning bij kinder- en jeugdpsychiatrie (SO)
Karakter en een aantal andere jeugd-ggz-instellingen in de regio Gelderland/Overijssel helpen huisartsen met consultatie en inzet van specialistische ondersteuning. Het motto van de specialistische ondersteuner is hulp op de juiste plek: bij een huisarts, wijkteam of CJG. Lees meer over deze aanpak in de evaluatie Specialistische ondersteuner huisartsenzorg jeugd-ggz.

>> Consultatie- & Adviesteam jeugd-ggz onder de loep
In 2014 is er gestart met een Consultatie- en Adviesteam jeugd-ggz, ter ondersteuning van huisartsenpraktijken in de regio. Het team biedt consultatie aan verwijzers en adviseert jeugdigen met (een vermoeden van) psychosociale problemen en/of hun ouders. De resultaten van het evaluatieonderzoek zijn te vinden in de eindrapportage Expertise aan de voorkant: Evaluatie van een Consultatie en Adviesteam jeugd-ggz in de Gooi en Vechtstreek.

>> Jeugdhulp bij de huisarts
Accare heeft, in samenwerking met Molendrift, Karakter en het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie, in Noord- en Oost-Nederland het effect van laagdrempelige jeugdhulp bij de huisarts onderzocht. Een van die varianten is bijvoorbeeld de Ondersteuner Jeugd en Gezin (OJG). Lees meer over de OJG-pilots in de eindrapportage. Zie ook jeugdhulpbijdehuisarts.nl.

>> Praktijkvoorbeelden bij het Nederlands Jeugdinstituut
Het Nederlands Jeugdinstituut brengt drie praktijkvoorbeelden in kaart waarin de samenwerking en de verbinding tussen huisartsen en lokale teams centraal staat. Dit gebeurt via interviews met beleidsmedewerkers van de gemeente (of projectleiders van een pilot), professionals (zoals POH’ers) en huisartsen. De praktijkvoorbeelden bevatten korte beschrijvingen met aandachtspunten en tips voor de diverse samenwerkingspartners (huisarts, gemeente, andere professionals). De focus ligt op manieren om de samenwerking tussen huisarts en wijkteam te verbeteren. Een beknopt literatuuronderzoek naar overstijgende succesfactoren, geleerde lessen en knelpunten bij pilots/projecten maakt onderdeel uit van de publicatie.

>> Effectieve en efficiënte inzet POH jeugd
ZIO heeft in samenwerking met de vier Heuvelland gemeenten (Maastricht, Meerssen, Eijsden-Margraten en Valkenburg) vanaf 2016 de functie van POH Jeugd geïntroduceerd. Er zijn in 2020 acht POH jeugd (5 fte) in de regio werkzaam die gekoppeld zijn aan vaste huisartsenpraktijken (52). In totaal zijn vanaf de start in 2016 t/m 2019 in de vier gemeenten 1895 cliënten gezien door een POH Jeugd. De POH Jeugd registreert de hulpvraag en een eventuele verwijzing. De conclusies zijn:

  • Samenwerking in de zorg rondom jeugdigen is enorm verbeterd
  • Hoge tevredenheid bij cliënten
  • Merendeel van de cliënten wordt snel, kort en afdoende door de POH Jeugd geholpen
  • Afname van verwijzingen naar (specialistische) jeugdzorg
  • Gerichtere verwijzing naar specialistische jeugdzorg
  • Inzet POH Jeugd leidt tot kostenbesparing bij gemeenten

Zio heeft de gegevens uit deze registraties en de bevindingen van de POH Jeugd gebundeld in een rapport POH Jeugd in Maastricht Heuvelland.

Terug naar boven

>> VNG: Leidraad voor gemeenten en huisartsen over jeugdhulp
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft een leidraad ontwikkeld om de afstemming tussen huisartsen en gemeenten te verbeteren en veelgehoorde knelpunten aan te pakken. De Leidraad samenwerking huisartsen en gemeenten rond jeugd heeft als doel de samenwerking te verbeteren.

>> Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie
Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie ontwikkelt op dit moment het kennisdossier Signalering en triage, dat laat zien hoe de signalering en triage richting specialistische jeugd-ggz op dit moment plaatsvindt.

>> Online platform Jeugd-ggz in het voorveld
Op het online platform Jeugd-ggz in het voorveld geeft het Kenniscentrum een uitgebreider overzicht van de vraagstukken die komen kijken bij het organiseren van die ondersteuning. Door middel van praktijkvoorbeelden worden de verschillende varianten van ondersteuning beschreven.

Terug naar boven

Heeft u een suggestie, of mist u informatie? Laat het ons weten via het formulier onderaan deze pagina.

Reageren

Kunnen we deze tekst verbeteren, of vond u niet precies wat u zocht? Laat het ons weten.

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten